پیشرفت ۹۵ درصدی طرح گرمسیری؛ عبور از چالش‌های فنی و مالی در مسیر انتقال آب به غرب کشور

مهندس داریوش فرحبخش در گفت‌وگو با شمانیوز، با اشاره به دشواری‌های اجرایی پروژه، اظهار کرد: اجرای این طرح با چالش‌های متعددی به‌ویژه در بخش حفاری تونل 50 کیلومتری همراه بود. شرایط پیچیده زمین‌شناسی، مواجهه با منابع آب و گاز در مسیر حفاری و دشواری‌های ناشی از شرایط طبیعی منطقه، روند اجرای پروژه را با موانع جدی مواجه کرد.

وی افزود: در مقاطعی از اجرای پروژه، به دلیل بروز مشکلات فنی و اجرایی، فعالیت‌ها با وقفه‌هایی روبه‌رو شد؛ اما با اتکا به دانش بومی، توان تخصصی مشاوران و پیمانکاران ایرانی و اتخاذ راهکارهای فنی متناسب با شرایط زمین‌شناسی، عملیات اجرایی مجدداً دنبال شد.

فرحبخش با بیان اینکه پیچیدگی‌های مسیر حفاری، ساختار اجرایی پروژه را نیز تحت تأثیر قرار داد، تصریح کرد: این بخش که در ابتدا در قالب سه قطعه تعریف شده بود، به دلیل طولانی بودن مسیر و شرایط خاص اجرایی، به پنج قطعه تقسیم شد تا امکان مدیریت بهتر عملیات و پیشبرد مراحل مختلف فراهم شود.

تأمین منابع مالی؛ شرط تداوم اجرای ابرپروژه

مدیر اجرایی پروژه با اشاره به ابعاد مالی و اعتباری طرح گرمسیری گفت: این پروژه در مقیاس یک ابرپروژه ملی تعریف شده و در طول اجرا با چالش‌های جدی نقدینگی مواجه بوده است. در همین زمینه، تأمین اعتبار از محل صندوق توسعه ملی در سال 1394 نقش تعیین‌کننده‌ای در تداوم اجرای پروژه داشت؛ به‌گونه‌ای که اگر این منابع مالی تخصیص پیدا نمی‌کرد، احتمال توقف طرح بسیار جدی بود.

وی ادامه داد: امروز نتیجه تلاش مجموعه وزارت نیرو، مشاوران و پیمانکاران را در پیشرفت این طرح مشاهده می‌کنیم. اهمیت پروژه تنها به احداث زیرساخت‌های انتقال آب محدود نمی‌شود، بلکه ایجاد امکان تأمین پایدار آب از منابع رودخانه‌ای کشور و انتقال آن به محدوده اراضی گرمسیری، از دستاوردهای راهبردی آن به شمار می‌رود.

پیشرفت 95 درصدی طرح گرمسیری در کرمانشاه

فرحبخش درباره میزان تحقق اهداف طرح گرمسیری در استان کرمانشاه اظهار کرد: در حال حاضر پیشرفت کلی پروژه به حدود 95 درصد رسیده است و از نظر تعهدات و اهداف پیش‌بینی‌شده در بخش قابل توجهی از محدوده استان کرمانشاه به نتایج موردنظر نزدیک شده‌ایم.

وی افزود: حدود 23 هزار هکتار از اراضی هدف در استان کرمانشاه در برنامه اجرای شبکه‌های اصلی آبیاری و زیرساخت‌های مرتبط قرار داشته که بخش عمده عملیات مربوط به سامانه انتقال و شبکه‌های اصلی آن انجام شده است.

به گفته وی، سامانه انتقال آب با طولی در حدود 400 کیلومتر به چهار قطعه اجرایی تقسیم شده و در حال حاضر تکمیل قطعه چهارم از مهم‌ترین بخش‌های باقی‌مانده پروژه محسوب می‌شود.

مدیر اجرایی پروژه تأکید کرد: با تأمین به‌موقع نقدینگی، امکان تکمیل قطعه چهارم و جمع‌بندی پنج درصد باقی‌مانده عملیات اجرایی فراهم خواهد شد. همچنین تکمیل بخش‌هایی از شبکه‌های آبیاری و استقرار سیستم‌های دیسپاچینگ، تله‌متری و هوشمندسازی بهره‌برداری از جمله اقدامات مهمی است که باید در مراحل پایانی پروژه دنبال شود.

ظرفیت توسعه اراضی کشاورزی فراتر از اهداف اولیه

فرحبخش در پاسخ به پرسشی درباره امکان افزایش سطح اراضی تحت پوشش طرح و ضرورت تأمین منابع آبی و مالی برای توسعه بیشتر آن، گفت: علاوه بر حدود 23 هزار هکتار اراضی هدف اولیه در استان کرمانشاه، ظرفیت اضافه شدن حدود 11 هزار هکتار دیگر نیز در قالب اراضی مرتبط با سرمایه‌گذاری و تأمین آب برای برخی مزارع و باغات وجود دارد.

وی افزود: بر این اساس، مجموع ظرفیت اراضی مورد بررسی در استان کرمانشاه به حدود 34 هزار هکتار می‌رسد که نشان‌دهنده ظرفیت قابل توجه این استان برای بهره‌مندی بیشتر از زیرساخت‌های طرح گرمسیری است.

مدیر اجرایی پروژه با اشاره به مطالعات انجام‌شده برای توسعه بیشتر اراضی کشاورزی خاطرنشان کرد: در این زمینه مطالعات جامعی توسط مشاور طرح انجام شده و نتایج بررسی‌ها در حال تکمیل است. البته توسعه اراضی باید بر مبنای مطالعات دقیق فنی، کیفیت خاک، شرایط زمین‌شناسی و ارزیابی‌های کارشناسی صورت گیرد تا از اجرای طرح‌های غیرکارشناسی جلوگیری شود.

وی تأکید کرد: در استان‌های کرمانشاه و ایلام نیز بررسی‌های تکمیلی برای شناسایی ظرفیت‌های توسعه‌ای ادامه دارد و در صورت فراهم شدن شرایط مالی و تأمین نقدینگی موردنیاز، می‌توان برای توسعه بیشتر محدوده‌های تحت پوشش برنامه‌ریزی کرد.

منابع آبی وجود دارد؛ سرمایه‌گذاری در انتقال و زیرساخت ضروری است

فرحبخش در جمع‌بندی این موضوع با اشاره به ظرفیت منابع آبی موجود اظهار کرد: مسئله اصلی در توسعه بیشتر اراضی، صرفاً محدودیت منابع آب نیست، بلکه سرمایه‌گذاری لازم برای انتقال آب، تکمیل زیرساخت‌ها و تأمین منابع مالی موردنیاز اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی افزود: بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های پیش‌بینی‌شده احداث شده است و اکنون باید با تکمیل مطالعات مشاور و فراهم کردن الزامات اجرایی و مالی، ظرفیت‌های باقی‌مانده نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.

مدیر اجرایی پروژه در پایان تأکید کرد: طرح گرمسیری از جمله پروژه‌های مهم زیرساختی کشور در حوزه مدیریت منابع آب و توسعه کشاورزی است و تکمیل بخش‌های باقی‌مانده آن می‌تواند زمینه بهره‌برداری مؤثرتر از ظرفیت‌های آبی و کشاورزی غرب کشور را فراهم کند.