ADAS چیست؟ | آشنایی با سیستم های کمک راننده

احتمالا هنگام بررسی مشخصات خودروهای جدید با عبارت هایی مانند کروز کنترل تطبیقی، ترمز اضطراری خودکار، رادار نقطه کور یا سیستم حفظ خودرو بین خطوط روبرو شده اید. بسیاری از این امکانات زیر مجموعه فناوری ADAS هستند.

اما ADAS چیست؟ ADAS مخفف عبارت Advanced Driver Assistance Systems و به معنی «سیستم های پیشرفته کمک راننده» است. این سیستم ها با بررسی محیط اطراف خودرو می توانند خطرهای احتمالی را تشخیص دهند، به راننده هشدار دهند و در بعضی شرایط برای کنترل بهتر خودرو وارد عمل شوند. هدف اصلی ADAS افزایش ایمنی، کاهش احتمال خطای راننده و ساده تر کردن رانندگی است. با این حال وجود این فناوری به معنی خودران بودن خودرو نیست.

ADAS چیست و چه کاربردی دارد؟

ADAS مجموعه ای از سیستم های کمک راننده است که برای افزایش ایمنی و کاهش خطای انسانی طراحی شده اند. این سیستم ها بسته به خودرو می توانند فقط خطر را تشخیص داده و هشدار دهند یا در شرایط لازم روی ترمز، فرمان و سرعت خودرو تاثیر بگذارند.

قابلیت هایی مانند هشدار برخورد از جلو، ترمز اضطراری خودکار، کروز کنترل تطبیقی، هشدار خروج از خط و کمک حفظ مسیر از رایج ترین فناوری های ADAS هستند.

نمونه این سطح از فناوری را می‌توان در MVM X77 مشاهده کرد. این کراس اوور به مجموعه ای از سیستم های کمک راننده مانند کروز کنترل تطبیقی، ترمز اضطراری خودکار، هشدار برخورد از جلو، هشدار نقطه کور و کمک حفظ خودرو بین خطوط مجهز شده است. بنابراین ADAS در چنین خودرویی تنها به نمایش هشدار محدود نمی‌شود و برخی سامانه ها می توانند در شرایط مشخص روی سرعت، ترمز یا فرمان نیز تأثیر بگذارند. اگر قصد بررسی شرایط این خودرو را دارید، می توانید به نمایندگی های ام وی ام مراجعه کنید.

سیستم کمک راننده پیشرفته یا ADAS چگونه کار می کند؟

ADAS در سه مرحله اصلی کار می کند: دریافت اطلاعات، تحلیل و واکنش.

دوربین ها و سنسورها اطلاعاتی مانند فاصله با خودروهای اطراف، خطوط جاده، عابران و نقاط کور را بررسی می کنند. سپس سیستم این داده ها را تحلیل کرده و در صورت تشخیص خطر، با هشدار صوتی یا تصویری، لرزش فرمان یا حتی کنترل محدود ترمز و فرمان واکنش نشان می دهد.

برای مثال، اگر فاصله با خودروی جلویی به سرعت کم شود، سیستم می تواند ابتدا هشدار دهد و در صورت نیاز ترمز اضطراری را فعال کند.

ADAS از چه سنسورها و فناوری هایی استفاده می کند؟

ADAS برای درک محیط اطراف خودرو به یک سنسور وابسته نیست. نوع و تعداد تجهیزات با توجه به مدل خودرو و امکانات آن متفاوت است.

1. دوربین: دوربین های جلو و اطراف خودرو برای تشخیص خطوط جاده، تابلوهای راهنمایی، خودروها، عابران و برخی موانع استفاده می شوند. برای مثال سیستم هشدار خروج از خط معمولا از دوربین برای بررسی موقعیت خودرو نسبت به خطوط مسیر کمک می گیرد.
2. رادار: رادار می تواند فاصله و حرکت اجسام اطراف خودرو را بررسی کند و در سیستم هایی مانند کروز کنترل تطبیقی، هشدار برخورد و ترمز اضطراری کاربرد زیادی دارد.
3. سنسورهای اولتراسونیک: این سنسورها بیشتر برای تشخیص موانع در فاصله نزدیک استفاده می شوند و به همین دلیل در سیستم های کمک پارک کاربرد زیادی دارند.
4. لیدار: لیدار با استفاده از پرتوهای لیزری می تواند اطلاعات دقیقی از فاصله و موقعیت اجسام ایجاد کند. استفاده از لیدار در همه خودروهای مجهز به ADAS الزامی نیست و نوع معماری سنسورها میان خودروسازان متفاوت است.

در کنار این تجهیزات، پردازنده ها، نرم افزارهای تشخیص تصویر، الگوریتم های کنترلی و در برخی خودروها اطلاعات نقشه و موقعیت مکانی نیز می توانند در عملکرد سیستم های کمک راننده نقش داشته باشند.

مهم ترین سیستم های کمک راننده ADAS کدام اند؟

امکانات ADAS در خودروهای مختلف متفاوت است، اما رایج ترین آنها شامل موارد زیر می شوند:

• ترمز اضطراری خودکار (AEB): در صورت تشخیص خطر برخورد، ترمز را فعال می کند.
• هشدار برخورد از جلو (FCW): خطر برخورد با مانع یا خودروی جلویی را هشدار می دهد.
• کروز کنترل تطبیقی (ACC): فاصله با خودروی جلویی را با تنظیم سرعت حفظ می کند.
• هشدار و کمک حفظ مسیر (LDW و LKA): خروج از خط را تشخیص داده و در برخی خودروها فرمان را اصلاح می کند.
• هشدار نقطه کور (BSM): حضور خودرو در نقاط کور را به راننده اطلاع می دهد.
• تشخیص عابر و ترافیک عقب: عابران یا خودروهای نزدیک هنگام حرکت و خروج از پارک را شناسایی می کند.

برخی سیستم های ADAS فقط هشدار می دهند، در حالی که برخی دیگر می توانند روی ترمز، سرعت یا فرمان خودرو تاثیر بگذارند.

در بازار ایران نیز خودروهایی وجود دارند که چند مورد از این سیستم ها را به صورت همزمان ارائه می کنند. برای مثال مدل هایی مانند FX و آریزو 8 از برند فونیکس به مجموعه گسترده ای از فناوری های ADAS مجهز هستند که کروز کنترل تطبیقی، ترمز اضطراری خودکار، هشدار برخورد، رادار نقطه کور و سیستم های مرتبط با حرکت بین خطوط از جمله آنها هستند. این مثال نشان می دهد منظور از ADAS معمولا یک قابلیت منفرد نیست و ممکن است مجموعه ای از چند دستیار رانندگی در کنار یکدیگر باشد.

تفاوت ADAS با رانندگی خودکار چیست؟

یکی از اشتباهات رایج این است که هر خودروی مجهز به سیستم های پیشرفته کمک راننده را «خودران» بدانیم. ADAS و رانندگی خودکار ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند، اما یک مفهوم نیستند.

در خودرو مجهز به ADAS، راننده همچنان مسئول کنترل خودرو و نظارت بر جاده است. حتی اگر خودرو بتواند همزمان سرعت و فرمان را در بعضی شرایط کنترل کند، راننده باید آماده دخالت باشد.

استاندارد SAE سطوح اتوماسیون رانندگی را از 0 تا 5 تقسیم می کند. در سطوح 0 تا 2، قابلیت ها در گروه پشتیبانی از راننده قرار می گیرند و راننده همچنان باید رانندگی و محیط را کنترل کند. از سطح 3 به بعد، سامانه خودکار در شرایط مشخص مسئول انجام وظیفه رانندگی می شود و در سطوح بالاتر نقش راننده کمتر خواهد شد.

وجود چنین سیستم هایی در یک خودرو نیز نباید با خودران بودن آن اشتباه گرفته شود. برای نمونه برند اکستریم از امکاناتی نظیر کروز کنترل تطبیقی، ترمز اضطراری خودکار، رادار نقطه کور و سیستم های مرتبط با خطوط جاده بهره می برند، اما وجود این دستیارهای پیشرفته همچنان به معنی حذف مسئولیت راننده از فرایند رانندگی نیست.

بنابراین وجود کروز کنترل تطبیقی، حفظ خودرو بین خطوط یا حتی ترکیب همزمان این امکانات به تنهایی به معنی خودران بودن خودرو نیست. به زبان ساده، ADAS به راننده کمک می کند؛ خودروی خودران قرار است بخشی یا تمام وظیفه رانندگی را بر عهده بگیرد.

مزایا و محدودیت های سیستم ADAS

ADAS با تشخیص سریع تر خطر می تواند ایمنی رانندگی را افزایش دهد و در برخی شرایط، مانند سفرهای طولانی یا ترافیک، خستگی راننده را کاهش دهد.

با این حال عملکرد دوربین ها و سنسورها ممکن است در شرایطی مانند باران، برف، مه، نور نامناسب یا خطوط کم رنگ جاده کاهش پیدا کند. به همین دلیل راننده نباید کاملاً به این سیستم ها وابسته باشد و باید همواره کنترل خودرو را در اختیار داشته باشد.

در آخر

می توان گفت ADAS مجموعه ای از فناوری های کمک راننده است که با استفاده از دوربین ها و سنسورها، خطرات اطراف خودرو را شناسایی کرده و در برخی شرایط به راننده هشدار می دهد یا برای کنترل بهتر خودرو وارد عمل می شود. با این حال، این سیستم ها جایگزین راننده نیستند و نباید با رانندگی کاملا خودکار اشتباه گرفته شوند.