تنگه هرمز بسته شد، آمریکا به ایران حمله کرد و سپاه سخت پاسخ داد

بامداد یکشنبه منطقه خلیج فارس و دریای عمان شاهد یکی از گسترده‌ترین دورهای تبادل حملات میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر بود؛ درگیری‌هایی که با حادثه‌ای دریایی در تنگه هرمز آغاز شد و پس از حملات آمریکا به جنوب ایران، به شلیک موشک و پهپاد به سوی مراکز نظامی آمریکا در چند کشور منطقه گسترش یافت.

بررسی زمان انتشار اطلاعیه‌ها نشان می‌دهد نیروی دریایی سپاه ساعت 2:19 بامداد به وقت ایران بسته‌شدن تنگه هرمز را اعلام کرد و سنتکام نیز آغاز حملات آمریکا را ساعت 2:45 بامداد به وقت ایران گزارش داده است؛ بنابراین زنجیره اصلی تحولات اندکی پیش از ساعت سه بامداد آغاز شد.

سپاه: تنگه هرمز تا اطلاع ثانوی بسته شد

نیروی دریایی سپاه پاسداران در نخستین اطلاعیه خود اعلام کرد چند کشتی تلاش کرده‌اند از مسیری که ایران آن را «غیرمصوب» می‌داند عبور کنند و به اخطارهای صادرشده برای اصلاح مسیر توجه نکرده‌اند.

براساس روایت سپاه، یکی از کشتی‌ها سامانه‌های خود را خاموش کرده بود و پس از اصابت «شلیک اخطار» متوقف شد. سپاه سپس اعلام کرد تنگه هرمز «تا اطلاع ثانوی و تا پایان مداخلات آمریکا» بسته است و هیچ شناوری اجازه تردد نخواهد داشت.

کشتی آسیب‌دیده چه نام داشت؟

فرماندهی مرکزی آمریکا کشتی آسیب‌دیده را M/V GFS Galaxy، یک کشتی کانتینری با پرچم قبرس، معرفی کرد.

براساس اعلام سنتکام، این کشتی دچار آتش‌سوزی داخلی و خسارت شدید در موتورخانه شده و دیگر قادر به ادامه مسیر نیست. همچنین یک نفر از خدمه غیرنظامی کشتی مفقود شده است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرد خدمه کشتی آسیب‌دیده در شرق عمان، شناور را ترک کرده و وارد قایق نجات شده‌اند.

درحالی‌که سپاه از عبارت «شلیک اخطار» استفاده کرده است، آمریکا این اتفاق را حمله مستقیم نیروهای سپاه به یک کشتی تجاری توصیف می‌کند. جزئیات دقیق چگونگی اصابت و وضعیت همه خدمه هنوز به‌صورت مستقل روشن نشده است.

آمریکا دور سوم حملات به ایران را آغاز کرد

سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی ساعت 7:15 عصر شنبه به وقت شرق آمریکا، برابر با ساعت 2:45 بامداد یکشنبه به وقت ایران، دور سوم حملات خود در هفته جاری را آغاز کرده‌اند.

ارتش آمریکا گفته است این عملیات به دستور رئیس‌جمهور این کشور و در واکنش به آسیب‌دیدن کشتی کانتینری انجام شد. سنتکام ساعاتی بعد از پایان این مرحله از حملات خبر داد، اما جزئیات کامل اهداف و میزان خسارت واردشده هنوز منتشر نشده است.

انفجارهای بامدادی در جنوب ایران

هم‌زمان با آغاز حملات آمریکا، منابع داخلی از شنیده‌شدن صدای انفجار در بخش‌هایی از استان‌های بوشهر و هرمزگان، از جمله بوشهر، عسلویه، بندر دیر، بندرعباس، سیریک و جاسک خبر دادند.

فرماندار بوشهر در گفت‌وگو با ایرنا اعلام کرد در مجموع 10 پرتابه به سه منطقه در شهر بوشهر و یک منطقه در اطراف چغادک اصابت کرده است. به گفته این مقام محلی، حملات بین ساعت 2:45 تا سه بامداد ثبت شده و تا زمان اعلام خبر، تلفات جانی نداشته است.

درخصوص تعداد دقیق انفجارها و محل اصابت در دیگر نقاط جنوب کشور، گزارش‌های اولیه متفاوت است و مقام‌های مسئول هنوز ارزیابی جامعی از خسارت‌های احتمالی ارائه نکرده‌اند.

پاسخ موشکی ایران به پایگاه آمریکا در اردن

سپاه پاسداران در اطلاعیه‌ای اعلام کرد در مرحله نخست پاسخ ایران، تأسیسات نظامی آمریکا در پایگاه هوایی پرنس حسن اردن هدف چند موشک بالستیک قرار گرفته است.

براساس ادعای سپاه، مرکز فرماندهی و کنترل پایگاه و آشیانه‌های پهپادهای MQ-9 هدف قرار گرفته و منهدم شده‌اند. سپاه این حمله را پاسخی به حملات هوایی آمریکا به پایگاه‌های ساحلی و دکل‌های مخابراتی در جنوب ایران توصیف کرد.

تا زمان تنظیم این گزارش، منابع آمریکایی یا اردنی میزان خسارت اعلام‌شده از سوی سپاه را به‌طور مستقل تأیید نکرده‌اند؛ بنابراین استفاده از عبارت «سپاه اعلام کرد» یا «به ادعای سپاه» در تیترها و متن خبر ضروری است.

حمله به پایگاه العدید قطر

سپاه در اطلاعیه دیگری اعلام کرد در مرحله دوم پاسخ، پایگاه هوایی العدید قطر با موشک‌های بالستیک هدف قرار گرفته است.

در این اطلاعیه ادعا شده مرکز فرماندهی و کنترل و مرکز تعمیر و نگهداری جنگنده‌ها در این پایگاه مورد اصابت قرار گرفته‌اند. سپاه همچنین از هدف قرار گرفتن و توقف «دومین شناور متخلف» در تنگه هرمز خبر داد، اما نام و مشخصات این شناور منتشر نشده است.

قطر وقوع حمله موشکی را تأیید و اعلام کرده سامانه‌های دفاع هوایی این کشور با حمله مقابله کرده‌اند؛ با این حال، ادعای انهدام بخش‌هایی از پایگاه العدید هنوز تأیید مستقل ندارد. رویترز نیز از شنیده‌شدن صدای انفجار در دوحه خبر داده است.

فعال‌شدن پدافند در امارات، بحرین و کویت

دامنه هشدارهای امنیتی بامداد یکشنبه به چند کشور دیگر منطقه نیز کشیده شد.

امارات اعلام کرد سامانه‌های پدافند هوایی این کشور با موشک‌ها و پهپادهای ورودی مقابله کرده‌اند. در بحرین آژیرهای خطر به صدا درآمد و وزارت کشور از شهروندان خواست به نزدیک‌ترین محل امن بروند. ارتش کویت نیز اعلام کرد با «اهداف هوایی متخاصم» در حریم هوایی این کشور مقابله می‌کند.

گزارش‌هایی درباره شنیده‌شدن انفجار در بحرین، قطر، کویت، اردن و امارات منتشر شده است؛ اما محل دقیق اصابت‌ها، تعداد موشک‌ها و میزان خسارت در همه این کشورها هنوز مشخص نیست.

خطر گسترش درگیری در منطقه

تحولات بامداد یکشنبه نشان می‌دهد درگیری ایران و آمریکا بار دیگر از محدوده حملات داخل ایران فراتر رفته و پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی آمریکا در کشورهای منطقه نیز در معرض حمله قرار گرفته‌اند.

از سوی دیگر، بسته‌شدن تنگه هرمز می‌تواند آثار فوری بر کشتیرانی و بازار جهانی انرژی داشته باشد. پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این آبراه عبور می‌کرد و هرگونه توقف طولانی تردد می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، بیمه کشتی‌ها و قیمت جهانی انرژی را افزایش دهد.

تلاش‌های دیپلماتیک ادامه دارد

این دور از درگیری در شرایطی رخ داده که ایران و عمان در حال بررسی سازوکارهای عبور امن کشتی‌ها از تنگه هرمز بودند. براساس گزارش رویترز، گفت‌وگوها در سطح سیاسی و فنی ادامه داشته، اما حملات جدید آینده این مذاکرات را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است.

درحال‌حاضر سه موضوع همچنان در انتظار روشن‌شدن است: وضعیت نهایی خدمه کشتی GFS Galaxy، میزان خسارت حملات آمریکا در جنوب ایران و صحت ادعاهای مطرح‌شده درباره انهدام بخش‌هایی از پایگاه‌های آمریکا در اردن و قطر.

جمع‌بندی آخرین وضعیت

تا صبح یکشنبه، بسته‌شدن تنگه هرمز، آسیب جدی کشتی GFS Galaxy، حمله آمریکا به نقاطی در ایران، اصابت 10 پرتابه به چهار منطقه در شهرستان بوشهر و فعال‌شدن سامانه‌های هشدار یا پدافند در چند کشور منطقه تأیید شده است.

اما انهدام مراکز فرماندهی، آشیانه پهپادهای MQ-9 در اردن و مراکز تعمیرات جنگنده‌ها در پایگاه العدید قطر، درحال‌حاضر روایت رسمی سپاه است و تأیید مستقل ندارد.