آخرین اخبار از توافق ایران و آمریکا | تهران: ضرب‌الاجل ۶۰ روزه نداریم

به گزارش شمانیوز، درست 60 روز پس از امضای یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، مهم‌ترین سؤال دوباره به صدر اخبار سیاسی برگشته است: آیا تفاهم تهران و واشنگتن تمدید می‌شود یا دو طرف وارد مرحله تازه‌ای از تنش خواهند شد؟

آنچه تا عصر امروز روشن است، دستیابی ایران و آمریکا به یک توافق نهایی و جامع اعلام نشده و اختلاف‌ها درباره تنگه هرمز، تعهدات اقتصادی آمریکا، تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای همچنان پابرجاست.

مهلت 60 روزه ایران و آمریکا واقعاً امروز تمام شد؟

در زمان امضای تفاهم در خردادماه، مقام‌های ایرانی و گزارش‌های بین‌المللی از یک بازه 60 روزه برای ادامه مذاکرات درباره مسائل باقی‌مانده سخن گفته بودند.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در همان مقطع گفته بود دو طرف 60 روز برای مذاکره درباره موضوعات باقی‌مانده فرصت خواهند داشت و در صورت نیاز امکان تمدید این دوره با توافق طرفین وجود دارد.

اما امروز و همزمان با رسیدن تقویم به پایان این بازه، بقایی در نشست هفتگی خود تأکید کرد: «در متن تفاهم موضوعی تحت عنوان مهلت 60 روزه نداریم.»

به بیان دقیق‌تر، موضع فعلی تهران این است که وجود یک بازه زمانی برای مذاکرات نباید به مفهوم «اولتیماتوم یا ضرب‌الاجل» تعبیر شود؛ به‌ویژه آنکه ایران معتقد است آمریکا در اجرای بخش‌هایی از تعهدات تفاهم‌نامه عملکرد لازم را نداشته است.

از امضای تفاهم تا امروز چه گذشت؟

آتش‌بس ایران و آمریکا تمدید شده است؟

تا زمان تنظیم این گزارش، اعلام رسمی و مشترکی درباره تمدید یک دوره 60 روزه جدید منتشر نشده است.

حتی چند روز قبل یک مقام ارشد ایرانی اعلام کرده بود مذاکراتی درباره تمدید آتش‌بس صورت نگرفته و تهران ابتدا خواهان بازگشت آمریکا به اجرای تعهدات تفاهم اولیه و تعیین زمان‌بندی مشخص برای آنهاست.

از سوی دیگر، واشنگتن نیز طی هفته‌های گذشته مواضع تندی درباره عملکرد ایران اتخاذ کرده و دونالد ترامپ پیش‌تر اعتبار عملی تفاهم را زیر سؤال برده بود.

بنابراین در شرایط فعلی عبارت دقیق‌تر این است که کانال‌های میانجیگری هنوز کاملاً بسته نشده‌اند، اما توافقی برای تمدید رسمی تفاهم اعلام نشده است.

ایران و آمریکا دقیقاً بر سر چه چیزهایی اختلاف دارند؟

تنگه هرمز دوباره در مرکز اختلاف ایران و آمریکا

شاید مهم‌ترین گره فعلی، تنگه هرمز باشد. ایران طی هفته‌های گذشته مذاکرات جداگانه‌ای با عمان برای تنظیم سازوکار عبور کشتی‌ها انجام داده است، اما این مذاکرات به معنای بازگشایی کامل و بدون قیدوشرط تنگه تلقی نمی‌شود.

شمانیوز پیش‌تر در گزارش جزئیات مذاکرات ایران و آمریکا و سرنوشت تنگه هرمز به این اختلاف پرداخته بود.

آیا مذاکرات ایران و آمریکا شکست خورده است؟

هنوز نمی‌توان با قطعیت از «پایان کامل دیپلماسی» سخن گفت. پاکستان، قطر و برخی کشورهای منطقه در هفته‌های اخیر همچنان در انتقال پیام میان تهران و واشنگتن نقش داشته‌اند.

اما فاصله شرایط امروز با خوش‌بینی‌های ابتدای مرداد قابل توجه است. چند هفته قبل صحبت از نزدیک شدن دیدگاه‌ها و احتمال توافق سریع‌تر بود؛ امروز اما تمرکز اصلی خبرها بر پایان بازه زمانی، اختلاف بر سر تعهدات و احتمال تشدید تنش قرار گرفته است.

برای مقایسه این تغییر فضا می‌توانید گزارش قبلی شمانیوز با عنوان «آیا توافق ایران و آمریکا نزدیک است؟» را بخوانید.

آیا خطر درگیری دوباره افزایش یافته است؟

فضای سیاسی نسبت به ابتدای تفاهم خرداد پرتنش‌تر شده است. تازه‌ترین گزارش‌ها از مواضع سخت‌تر دو طرف حکایت دارد و ایران نیز هشدار داده است در صورت شکست کامل مسیر دیپلماتیک و اجرا نشدن تعهدات طرف مقابل، رویکرد خود را تغییر خواهد داد.

اما این تحولات به معنای قطعی بودن یک حمله نظامی جدید نیست. تجربه هفته‌های گذشته نشان می‌دهد تهدید نظامی و دیپلماسی همزمان در جریان بوده و میانجی‌ها همچنان برای جلوگیری از گسترش درگیری تلاش می‌کنند.

شمانیوز پیش‌تر سناریوهای مربوط به احتمال افزایش تنش نظامی را در گزارش تصمیم تازه آمریکا درباره ایران و احتمال حمله جدید بررسی کرده بود.

سه سناریو بعد از 26 مرداد

جمع‌بندی؛ 60 روز تمام شد اما پرونده بسته نشد

26 مرداد را می‌توان یک نقطه مهم در پرونده ایران و آمریکا دانست؛ بازه‌ای که برای رسیدن به توافق نهایی مطرح شده بود به پایان رسیده، اما نه توافق جامع حاصل شده و نه تمدید رسمی جدیدی اعلام شده است.

در عین حال تهران امروز تأکید کرده که این بازه زمانی نباید به عنوان «ضرب‌الاجل 60 روزه» علیه جمهوری اسلامی ایران تعبیر شود و اجرای تعهدات طرف آمریکایی را مسئله اصلی می‌داند.

بنابراین مهم‌ترین سؤال روزهای آینده دیگر فقط این نیست که «مهلت تمام شد یا نه»؛ بلکه این است که آیا تهران و واشنگتن می‌توانند چارچوبی تازه برای ادامه دیپلماسی پیدا کنند یا پرونده وارد مرحله پرتنش‌تری خواهد شد؟