آفرود سواری ممنوع شد | مجازات آفرود غیرمجاز چیست و چه زمانی حبس دارد؟

به گزارش شمانیوز، در هفته‌های اخیر محدودیت‌های تازه‌ای برای تردد خودروهای آفرود در بعضی مناطق طبیعی و حفاظت‌شده کشور اعمال شده است؛ موضوعی که این سؤال را برای بسیاری از علاقه‌مندان خودروهای دو دیفرانسیل ایجاد کرده که آیا آفرودسواری در ایران ممنوع شده است و مجازات آفرود غیرمجاز چیست؟

پاسخ کوتاه این است: آفرودسواری به طور کلی و در سراسر ایران ممنوع نشده است؛ اما ورود خودروهای آفرود به مسیرها و مناطقی که از سوی محیط زیست، منابع طبیعی یا مقام قضایی ممنوع اعلام شده‌اند، می‌تواند تخلف محسوب شود. مهم‌تر اینکه اگر تردد خودرو موجب تخریب پوشش گیاهی، خاک، جنگل، مرتع یا سایر منابع طبیعی شود، امکان ورود پرونده به مرحله کیفری نیز وجود دارد.

آفرودسواری کجا ممنوع شده است؟

یکی از تازه‌ترین موارد، مربوط به جنگل ابر شاهرود است. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان اعلام کرده تردد خودروهای آفرود در خارج از مسیرهای گردشگری مجاز جنگل ابر ممنوع است و راه‌های فرعی و غیرضروری ایجادشده در این منطقه نیز برای حفاظت از جنگل مسدود شده‌اند.

همچنین در تیرماه 1405، دادستان شهرستان کلات از ممنوعیت ورود خودروهای آفرود و موتورکراس به بخش‌هایی از منطقه حفاظت‌شده ارس سیستان هزارمسجد خبر داد. بر اساس این تصمیم، ورود خودروهای آفرود به برخی مسیرهای فرعی، مالرو و مناطق اعلام‌شده ممنوع است و با متخلفان برخورد قانونی می‌شود.

جدول وضعیت آفرودسواری و مجازات احتمالی

آیا آفرودسواری جرم است؟

خودِ آفرودسواری یک جرم مستقل با عنوان «جرم آفرودسواری» در قانون مجازات اسلامی نیست. مسئله از جایی جدی می‌شود که راننده وارد منطقه ممنوع شود یا بدون مجوز اقدامی انجام دهد که به محیط زیست و منابع طبیعی آسیب بزند.

ماده 690 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی یکی از مهم‌ترین مواد قانونی قابل استناد در چنین پرونده‌هایی است. طبق این ماده، انجام عملیات بدون اجازه مراجع ذی‌صلاح که موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی شود، می‌تواند جرم تلقی شود.

مجازات تخریب طبیعت با خودرو آفرود چیست؟

بر اساس ماده 690 قانون مجازات اسلامی، در صورت تحقق شرایط قانونی جرم، مجازات پیش‌بینی‌شده می‌تواند از یک ماه تا یک سال حبس باشد. دادگاه همچنین حسب مورد می‌تواند حکم به رفع آثار تجاوز یا اعاده وضعیت به حالت سابق بدهد.

بنابراین این تصور که آفرود غیرمجاز فقط با یک جریمه رانندگی تمام می‌شود، همیشه درست نیست. اگر کارشناسان و مرجع قضایی احراز کنند که تردد خودرو باعث تخریب منابع طبیعی یا محیط زیست شده است، امکان تشکیل پرونده کیفری وجود دارد.

حبس آفرودسواران همیشه یک سال است؟

خیر. عبارت «یک سال حبس» به معنای صدور قطعی این مجازات برای هر راننده آفرود نیست. ماده 690 یک بازه مجازات تعیین کرده و تشخیص اینکه رفتار انجام‌شده اصولاً مشمول این ماده هست یا خیر و میزان مجازات نهایی، بر عهده مرجع قضایی است.

از سوی دیگر، ماده 104 قانون مجازات اسلامی در اصلاحات سال 1403 میان املاک خصوصی و اموال عمومی تفاوت‌هایی ایجاد کرده است. در موارد موضوع ماده 690 که ملک متعلق به اشخاص خصوصی باشد، قواعد جرایم قابل گذشت می‌تواند اعمال شود؛ بنابراین نباید مجازات پرونده‌های مربوط به اراضی خصوصی را بدون بررسی با پرونده تخریب جنگل‌ها، مراتع ملی یا مناطق حفاظت‌شده یکسان دانست.

آیا ماشین آفرود توقیف می‌شود؟

ممنوعیت ورود به یک منطقه به خودی خود به معنای آن نیست که تمام خودروهای آفرود به صورت خودکار توقیف خواهند شد. نحوه برخورد با راننده و خودرو به نوع تخلف و تصمیم ضابطان و مقام قضایی بستگی دارد. اگر موضوع به پرونده قضایی و تخریب منابع طبیعی منتهی شود، تصمیمات قضایی متناسب با پرونده قابل اتخاذ خواهد بود.

پس آفرودسواری قانونی کجا امکان‌پذیر است؟

علاقه‌مندان به آفرود بهتر است پیش از ورود به جنگل‌ها، مراتع، مناطق کوهستانی و مناطق حفاظت‌شده از مجاز بودن مسیر اطمینان پیدا کنند. استفاده از مسیرهای مشخص‌شده برای گردشگری و آفرود و خودداری از ایجاد مسیر تازه روی پوشش گیاهی، مهم‌ترین راه جلوگیری از دردسرهای قانونی است.

به‌ویژه در مناطق حفاظت‌شده، وجود یک مسیر خاکی به معنای آزاد بودن آن برای تردد عمومی نیست و ممکن است ورود خودرو تنها برای محیط‌بانان، جوامع محلی یا خودروهای دارای مجوز امکان‌پذیر باشد.

جمع‌بندی؛ آیا آفرودسواری ممنوع شده است؟

آنچه در حال حاضر می‌توان با اطمینان گفت این است که ممنوعیت سراسری برای تمام فعالیت‌های آفرود در ایران اعلام نشده؛ با این حال محدودیت تردد خودروهای آفرود در مناطق حساس طبیعی و حفاظت‌شده جدی‌تر شده است.

جنگل ابر شاهرود و بخش‌هایی از منطقه حفاظت‌شده ارس سیستان هزارمسجد از جمله مناطقی هستند که برای تردد خودروهای آفرود محدودیت اعلام شده است. اگر آفرودسواری علاوه بر ورود غیرمجاز، موجب تخریب محیط زیست و منابع طبیعی شود، موضوع می‌تواند از یک تخلف فراتر رفته و در صورت انطباق با ماده 690 قانون مجازات اسلامی، به پرونده کیفری و مجازات حبس منتهی شود.

سوالات پرتکرار درباره ممنوعیت آفرود

آیا آفرودسواری در کل ایران ممنوع است؟

خیر. ممنوعیت‌ها عمدتاً مربوط به مناطق حفاظت‌شده، مسیرهای غیرمجاز و مناطقی است که دستگاه‌های مسئول ورود خودرو به آنها را ممنوع اعلام کرده‌اند.

جریمه آفرود غیرمجاز چقدر است؟

یک مبلغ ثابت و سراسری با عنوان «جریمه آفرود» وجود ندارد و نوع برخورد به تخلف انجام‌شده بستگی دارد. در صورت تخریب محیط زیست، امکان اعمال مقررات کیفری نیز وجود دارد.

آیا تخریب طبیعت با خودرو آفرود زندان دارد؟

در صورتی که رفتار انجام‌شده با شرایط ماده 690 قانون مجازات اسلامی منطبق تشخیص داده شود، قانون مجازات حبس از یک ماه تا یک سال را پیش‌بینی کرده است؛ صدور و میزان حکم نهایی به تشخیص دادگاه بستگی دارد.

اخبار مرتبط در شمانیوز

• نیسان ترا؛ بررسی یک شاسی‌بلند در شمانیوز
• پرطرفدارترین خودروها و ماشین‌های محبوب بازار
• راهنمای مراکز تفریحی و گردشگری در شمانیوز