از مدیریت ایمنی فرآیند تا توقف داوطلبانه

در صنایع سنگین، ایمنی تنها یک التزام اخلاقی نیست؛ بلکه ستون فقرات پایداری عملیاتی و حفظ حاشیه سود است. شرکت فولاد مبارکه با استقرار نظام مدیریت ایمنی فرآیند و اجرای متوالی سه برنامه توسعه پنج‌ساله، توانسته است ضمن ثبت رکوردهایی فراتر از میانگین‌های انجمن جهانی فولاد ، به یک الگوی موفق در مدیریت ریسک صنعتی تبدیل شود.

گذار تاریخی به سوی آسیب صفر حفاظت از نیروی انسانی، پیش‌شرط بلامنازع توسعه پایدار در بنگاه‌های اقتصادی مقیاس‌بزرگ است. نقطه عطف این رویکرد در فولاد مبارکه به 12 خرداد 1387 بازمی‌گردد؛ زمانی که این مجموعه عظیم موفق به اخذ گواهینامه OHSAS18001 شد و مسیر استراتژیک خود را به سوی چشم‌انداز صفر حادثه تنظیم کرد. در این سطح از تولید، ایجاد محیط کار ایمن فراتر از یک دستورالعمل اداری، رویکردی سیستمی برای افزایش بهره‌وری، تقویت اعتماد و ارتقای وفاداری سازمانی محسوب می‌شود.

استراتژی مهار ریسک در این شرکت، از طریق سه برنامه جامع و زمان‌بندی‌شده پیاده‌سازی شده است:

فاز نخست (1391-1395): تمرکز بر معماری ساختار سازمانی، آموزش، سیستم‌های ایمنی و کنترل عملیات.

فاز دوم (1396-1400): تعمیق تعهدات مدیریتی در بدنه سازمان، فرهنگ‌سازی، مدیریت تغییر و پایش عملکرد.

فاز سوم (1401-1405): گذار به سمت نوآوری‌های دیجیتال، ارگونومی و مدیریت یکپارچه بهداشت حرفه‌ای و ایمنی فرآیند.

این معماری یکپارچه، با پایبندی سخت‌گیرانه به استانداردهای بین‌المللی ISO 45001 و ISO 45005، تمامی ارکان از ممیزی تا واکنش در شرایط اضطراری را پوشش می‌دهد.

مدیریت ایمنی فرآیند در صنعتی با پیچیدگی‌های متالورژیک و پتانسیل بالای خطرات فرآیندی، نیازمند مداخله سیستماتیک است.

ارزیابی و رفع گلوگاه های تولید

فولاد مبارکه از سه‌ماهه نخست 1398، اجرای نقشه راه هشت‌فازه‌ای را برای استقرار سیستم PSM آغاز کرد که دامنه آن تا ممیزی بیرونی توسط انجمن جهانی فولاد در سال 1403 گسترش یافته است. این استراتژی مبتنی بر ارزیابی‌های موشکافانه در گلوگاه‌های تولید است. واحدهایی که برای مطالعات تخصصی شناسایی مخاطرات و ارزیابی ریسک انتخاب شده اند به شرح زیر است:

کوره‌های قوس الکتریکی

واحد RH-TOP

واحد توزیع سیالات

در واحد باکس آنیلینگ

واحدهای گالوانیزه و ورق رنگی

این تحول تکنیکال، با زیرساخت‌های آموزشی گسترده از جمله برگزاری 3 دوره پایه برای بیش از 400 نفر از کارشناسان، سرپرستان، روسا و مدیران ارشد طراحی شد که از این میان 100 نفر برای شرکت در دوره‌های تکمیلی پشتیبانی شدند.

ایمنی نهادینه شده

از خرده‌عادت‌ها تا داده‌های کلان ایمنی در فولاد مبارکه تنها یک استراتژی روی کاغذ نیست؛ بلکه با الزاماتی نظیر برگزاری روزانه جلسات سه‌دقیقه‌ای در آغاز هر شیفت، به یک رفتار نهادینه و روزمره بدل شده است.

خروجی این تیزبینی سازمانی در داده‌های کلان شرکت به وضوح قابل رهگیری است:

حذف تلفات انسانی: افزایش روزهای بدون حادثه فوتی از 1146 روز در سال 1400 به رکورد 2242 روز در سال 1403، و تثبیت نرخ مرگ و میر در عدد مطلق صفر.

بهبود ضرایب ریسک: افت ضریب تکرار حوادث از 0.95 به 0.86 و کاهش ضریب شدت از 0.021 به 0.015 در بازه زمانی 1400 تا 1403.

هوشیاری پیشگیرانه: رشد خیره‌کننده ثبت شبه‌حوادث از 13963 مورد در سال 1400 به 53919 مورد در 1403، که نشان‌گر بلوغ سازمانی و مشارکت فعال پرسنل در شناسایی خطرات پیش از وقوع آسیب است.

مرور این کارنامه تحلیلی ثابت می‌کند که فولاد مبارکه با سرمایه‌گذاری هدفمند بر روی سیستم‌های مدیریت دانش‌محور، جایگاه خود را به عنوان یک معیار جهانی در صنعت فولاد تثبیت کرده است.

تمرکز بر امنیت معیشتی و مدیریت بار روانی

پایداری یک بنگاه اقتصادی در شرایط بحرانی، تنها به ایمنی فیزیکی و واکنش‌های سخت‌افزاری محدود نمی‌شود. اتخاذ تصمیم استراتژیک مبنی بر تعطیل نگه داشتن کارخانه در روزهای پرتنش، روی دیگری از تعهد فولاد مبارکه را نمایان کرد. این مجموعه با پشتیبانی همه‌جانبه و تضمین امنیت معیشتی 30 هزار نیروی انسانی در دوران توقف تولید، توانست بزرگترین پیامد پنهان بحران، یعنی «بار روانی و اضطراب اقتصادی» را از دوش کارکنان بردارد. این رویکرد جامع نشان داد که استراتژی ایمنی در فولاد مبارکه، چتر حمایتی گسترده‌ای است که نه تنها جان پرسنل را در شرایط عادی و لحظه خطر حفظ می‌کند، بلکه ثبات ذهنی و آرامش روانی آن‌ها را نیز به عنوان مهم‌ترین ستون پایداری سازمان، تضمین می‌نماید.

از مدیریت ایمنی فرآیند تا توقف داوطلبانه