آیا با شروع جنگ دوباره اینترنت قطع میشود؟
به گزارش شمانیوز، یکی از نخستین نگرانیهای مردم و صاحبان کسبوکارهای آنلاین همزمان با انتشار اخبار مربوط به تشدید درگیریهای نظامی، احتمال محدودشدن دوباره اینترنت بینالملل است. تجربه دورههای گذشته باعث شده است که کاربران پس از هر موج تازه تنش، درباره وضعیت اینترنت همراه، اینترنت ثابت، پیامرسانها و خدمات بانکی پرسوجو کنند.
پاسخ روشن این است که امکان اعمال محدودیت وجود دارد، اما هنوز نمیتوان گفت با آغاز هر درگیری نظامی، اینترنت بهطور خودکار قطع خواهد شد. تصمیمگیری در این زمینه به سطح تهدیدهای امنیتی، وضعیت زیرساختهای ارتباطی و نظر نهادهای مسئول بستگی دارد.
وزیر ارتباطات نیز در آخرین موضعگیری صریح خود گفته است که در شرایط امنیتی ممکن است محدودیتهایی برای دسترسی به اینترنت بینالملل ایجاد شود؛ بااینحال، پیشنهاد وزارت ارتباطات این است که چنین محدودیتهایی به حداقل برسد، روند تصمیمگیری شفاف باشد و هر محدودسازی، زمان پایان مشخصی داشته باشد.
آیا دستور قطعی برای محدودکردن اینترنت صادر شده است؟
در آخرین گزارشهای رسمی منتشرشده پس از دور قبلی افزایش تنشهای نظامی، یک منبع آگاه در حوزه ارتباطات اعلام کرده بود که هیچ دستور یا ابلاغی برای قطع و محدودسازی اینترنت بینالملل به دستگاههای مسئول نرسیده است.
این منبع همچنین تأکید کرده بود که صرف افزایش تنش یا انتشار اخبار نظامی، بهتنهایی نشانه صدور دستور قطع اینترنت نیست و تصمیمهای احتمالی با توجه به سطح و دامنه شرایط امنیتی گرفته میشوند.
بااینحال، این اظهارات به معنای تضمین اتصال اینترنت در همه شرایط آینده نیست. وضعیت ارتباطات میتواند متناسب با تحولات امنیتی تغییر کند و تنها اطلاعیههای وزارت ارتباطات، اپراتورها و نهادهای رسمی میتوانند ملاک قطعی قرار گیرند.
مخاطبان برای دنبالکردن تحولات مرتبط با تنشهای نظامی میتوانند گزارش شمانیوز درباره آخرین اخبار حملات به تهران و شهرهای ایران را نیز مطالعه کنند.
چه نهادی درباره قطع اینترنت تصمیم میگیرد؟
برخلاف تصور عمومی، وزارت ارتباطات بهتنهایی درباره قطع یا محدودکردن اینترنت در شرایط جنگی تصمیم نمیگیرد. مسئولیت این وزارتخانه فراهمکردن و حفظ زیرساخت ارتباطی است؛ اما تصمیمهای مرتبط با سطح دسترسی در شرایط بحرانی از سوی مراجع امنیتی و نهادهای تصمیمگیر بالادستی اتخاذ میشود.
معاون وزیر ارتباطات اعلام کرده است که تصمیمهای مربوط به محدودیت اینترنت در شرایط بحران، توسط مراجع امنیتی ذیربط گرفته میشود و وزارت ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات، نقش مستقیم و مستقلی در صدور چنین تصمیمی ندارند. نظر کارشناسی وزارتخانههای مرتبط نیز در فرایند بررسی شرایط امنیتی دریافت میشود.
بنابراین حتی اپراتورهای تلفن همراه و شرکتهای ارائهدهنده اینترنت ثابت نیز نمیتوانند بدون دریافت دستور رسمی، درباره قطع سراسری یا تغییر گسترده سطح دسترسی کاربران تصمیم بگیرند.
موضع جدید وزارت ارتباطات درباره قطع اینترنت چیست؟
موضع فعلی وزارت ارتباطات این است که اتصال پایدار مردم و کسبوکارها باید حتی در شرایط بحرانی نیز تا حد امکان حفظ شود. وزیر ارتباطات گفته است هر محدودیت احتمالی باید سه ویژگی اصلی داشته باشد: دامنه آن به حداقل برسد، نهاد تصمیمگیر مشخص باشد و مدت اجرای آن از قبل تعریف شود.
به گفته او، اگر قرار باشد محدودیتی اعمال شود، باید روشن باشد این تصمیم توسط چه نهادی، با چه معیاری و تا چه زمانی گرفته شده است. وزیر ارتباطات همچنین تأکید کرده است که محدودیت اینترنت نباید در فضایی مبهم و بدون اطلاعرسانی اجرا شود.
این سخنان به معنای رد کامل احتمال محدودیت نیست؛ بلکه نشان میدهد دولت و وزارت ارتباطات در تلاشاند از تکرار محدودیتهای طولانی و بدون زمانبندی جلوگیری کنند.
تجربه محدودیت قبلی اینترنت چه میگوید؟
در دوره قبلی شرایط جنگی، دسترسی به اینترنت بینالملل برای مدت طولانی با محدودیت مواجه شد. پس از حدود سه ماه، اتصال عمومی اینترنت بینالملل با تصمیم ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی و تأیید رئیسجمهور دوباره برقرار شد.
شورای اطلاعرسانی دولت در بیانیه مربوط به بازگشایی اینترنت اعلام کرد که ادامه محدودیتهای طولانیمدت و دسترسی نابرابر، آثار اجتماعی، اقتصادی، آموزشی و قانونی گستردهای به همراه داشته و ادامه آن قابلقبول نبوده است.
در شمانیوز نیز جزئیات این روند در گزارش اعلام رسمی زمان وصلشدن اینترنت بینالملل بررسی شده است.
این سابقه نشان میدهد در صورت وقوع درگیری گسترده، احتمال اعمال محدودیت را نمیتوان صفر دانست؛ اما مشخص نیست که در بحران احتمالی بعدی، همان مدل محدودیت قبلی تکرار شود.
در صورت شروع دوباره جنگ چه اتفاقی ممکن است برای اینترنت بیفتد؟
محدودیت ارتباطات همیشه به شکل قطع کامل و یکباره اجرا نمیشود. براساس تجربههای گذشته، چند سناریو قابل تصور است؛ البته هیچیک از این موارد به معنای پیشبینی قطعی نیست.
کاهش سرعت و اختلال در سرویسهای خارجی
در سناریوی نخست ممکن است اینترنت همچنان متصل باشد، اما سرعت دسترسی به برخی سایتها، شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و سرویسهای خارجی کاهش پیدا کند. در چنین شرایطی، سایتهای داخلی باز میشوند، اما سرویسهای خارجی با کندی یا قطعووصلی همراه خواهند بود.
محدودیت اینترنت بینالملل و ادامه فعالیت شبکه داخلی
در سطح بالاتر محدودیت، احتمال دارد بخش عمده دسترسی بینالمللی محدود شود، درحالیکه بانکها، سامانههای دولتی، فروشگاههای اینترنتی و پیامرسانهای داخلی به فعالیت خود ادامه دهند.
وزیر ارتباطات طرح دسترسی عمومی صرفاً به مجموعهای از سایتهای از پیش تأییدشده را از نظر کارشناسی غیرعملی دانسته است؛ بااینحال، محدودیت موقت ارتباطات بینالمللی در شرایط امنیتی همچنان بهعنوان یک احتمال مطرح شده است.
اختلال منطقهای بهدلیل آسیب زیرساختها
هر اختلالی لزوماً ناشی از دستور محدودسازی نیست. آسیبدیدن سایتهای مخابراتی، قطع برق، مشکل فیبر نوری، جابهجایی گسترده جمعیت و افزایش ناگهانی مصرف شبکه میتواند در برخی شهرها باعث افت آنتن یا کاهش کیفیت اینترنت شود.
وزارت ارتباطات اعلام کرده است که در دوره قبلی جنگ، شماری از سایتهای ارتباطی و مسیرهای ارتباطی آسیب دیدند و حفظ پایداری شبکه به یکی از اولویتهای اصلی تبدیل شد.
در همین زمینه میتوانید گزارش شمانیوز درباره اینکه چرا هنگام قطع برق، آنتن و اینترنت هم مختل میشود را بخوانید.
محدودشدن برخی پلتفرمها بدون قطع کامل اینترنت
سناریوی دیگر این است که اینترنت بهصورت کلی فعال بماند، اما دسترسی به تعدادی از پلتفرمها یا پروتکلهای ارتباطی محدود شود. در این وضعیت ممکن است وبسایتها باز شوند، اما تماس اینترنتی، ارسال فایل، پیامرسان یا برخی ابزارهای کاری دچار اختلال شوند.
از کجا بفهمیم اینترنت سراسری محدود شده است؟
کندشدن یک برنامه یا بازنشدن یک سایت، بهتنهایی به معنای قطع سراسری اینترنت نیست. ممکن است مشکل از خود اپلیکیشن، شرکت ارائهدهنده اینترنت، تنظیمات تلفن همراه، مودم یا زیرساخت یک منطقه باشد.
وقتی اینترنت ثابت و همراه چند اپراتور بهطور همزمان دچار مشکل شوند و تعداد زیادی از سایتهای خارجی نیز در دسترس نباشند، احتمال اختلال گستردهتر افزایش پیدا میکند. بااینحال، تشخیص قطعی باید براساس اطلاعیه رسمی وزارت ارتباطات، اپراتورها و دادههای معتبر پایش شبکه انجام شود.
همچنین اختلال همراهبانک یا کارتخوان الزاماً نشانه قطع اینترنت نیست. برای تشخیص و جلوگیری از تکرار تراکنش میتوان راهنمای شمانیوز درباره اختلال در خدمات بانکی و پرداخت را مطالعه کرد.
مردم و کسبوکارها چه اقداماتی انجام دهند؟
نگهداری نسخه آفلاین از شمارههای ضروری، اسناد مهم، بلیتها، نسخههای پزشکی و اطلاعات موردنیاز میتواند هنگام بروز اختلال مفید باشد. صاحبان کسبوکار نیز بهتر است از اطلاعات مشتریان، سفارشها، فاکتورها و فایلهای کاری خود نسخه پشتیبان بهروز داشته باشند.
ذخیره کدهای بازیابی حسابها، فعالکردن روشهای مطمئن ورود دومرحلهای و اطلاعرسانی یک مسیر تماس جایگزین به مشتریان، از سردرگمی هنگام اختلال جلوگیری میکند.
کاربران نباید در شرایط بحرانی برنامهها، فیلترشکنها یا فایلهایی را که از کانالهای ناشناس منتشر میشوند نصب کنند. احتمال انتشار بدافزار، صفحات جعلی بانکی و لینکهای آلوده در چنین دورههایی افزایش پیدا میکند.
آیا اینترنت ملی جایگزین اینترنت بینالملل میشود؟
شبکه ملی اطلاعات برای حفظ دسترسی به خدمات داخلی، بانکها، سامانههای دولتی و برخی پلتفرمهای بومی طراحی شده است؛ اما جایگزین کامل اینترنت جهانی محسوب نمیشود.
بسیاری از کسبوکارها، دانشگاهها، پژوهشگران، برنامهنویسان و شرکتهای فناوری برای دریافت بهروزرسانیهای نرمافزاری، ارتباط با مشتریان خارجی، خدمات ابری و ابزارهای بینالمللی به اینترنت جهانی نیاز دارند.
مقامهای وزارت ارتباطات نیز تأکید کردهاند که امنیت سایبری و دریافت بهروزرسانیهای امنیتی به ارتباط پایدار با شبکه جهانی وابسته است و قطع طولانی اینترنت میتواند سامانهها را در برابر تهدیدهای سایبری آسیبپذیرتر کند.
پاسخ نهایی؛ اینترنت با شروع جنگ قطع میشود یا نه؟
در حال حاضر نمیتوان با قطعیت گفت که شروع دوباره جنگ حتماً به قطع کامل اینترنت منجر خواهد شد. آخرین موضع رسمی وزیر ارتباطات این است که در صورت ایجاد شرایط امنیتی، احتمال محدودیت اینترنت بینالملل وجود دارد؛ اما چنین محدودیتی باید حداقلی، شفاف و زماندار باشد.
تصمیم نهایی به سطح درگیری و نظر مراجع امنیتی بستگی دارد. بنابراین خبرهایی با عنوان «قطع قطعی اینترنت از امشب» یا «اینترنت حتماً با شروع جنگ قطع میشود» تا زمانی که از سوی نهادهای رسمی تأیید نشدهاند، نباید مبنای تصمیمگیری کاربران قرار گیرند.
جمعبندی
تجربه گذشته نشان میدهد احتمال محدودشدن اینترنت در شرایط جنگی واقعی است، اما محدودیت میتواند از افت سرعت و اختلال منطقهای تا محدودسازی اینترنت بینالملل متفاوت باشد. موضع جدید وزارت ارتباطات بر حفظ اتصال مردم، کاهش دامنه محدودیت و تعیین زمان پایان آن تأکید دارد.
بهترین راه برای اطلاع از وضعیت واقعی، دنبالکردن اطلاعیههای رسمی، اپراتورها و رسانههای معتبر است؛ نه پیامهای بدون منبع و شایعات منتشرشده در شبکههای اجتماعی.
0 دیدگاه