سود و بدهیها اسنپ کجاست؟ | پول مردم در اسنپ چه میشود؟
به گزارش شمانیوز، چهار گزارش نخست «راز اعداد» عمدتاً سراغ شرکتهایی رفت که امکان بررسی صورتهای مالی آنها وجود داشت؛ اما پرونده اسنپ یک تفاوت بنیادی دارد.
گروه اسنپ شرکت بورسی نیست و گزارش عملکرد سالانه آن، صورت مالی حسابرسیشده کدال محسوب نمیشود. بنابراین برخلاف یک ناشر بورسی نمیتوان از روی گزارش منتشرشده فهمید گروه اسنپ در سال 1404 دقیقاً چقدر درآمد داشته، چقدر سود ساخته، چه میزان بدهی دارد و چه مقدار وجه متعلق به کاربران، رانندگان یا فروشندگان در پایان سال در چرخه تسویه آن قرار داشته است.
همین تفاوت، مهمترین نقطه شروع پنجمین «راز اعداد» است: اسنپ از تعداد سفر، کاربر، سفارش، تخفیف و رشد خدمات مالی حرف میزند؛ اما تصویر مالی کامل گروه همچنان مقابل عموم قرار ندارد.
راز اول؛ 90 میلیون حساب کاربری، اما فقط 48 میلیون فعال
طبق گزارش رسمی اسنپ، تعداد کل حسابهای کاربری سوپراپ در پایان 1404 به 90 میلیون و 265 هزار و 313 حساب رسیده است.
اما تعداد حسابهای فعال 47 میلیون و 999 هزار و 98 حساب اعلام شده است. محاسبات «راز اعداد» نشان میدهد تعداد حسابهای فعال معادل حدود 53.2 درصد کل حسابهای ثبتشده است.
خود اسنپ نیز تأکید کرده که هر حساب الزاماً معادل یک فرد نیست و یک شخص میتواند چند حساب کاربری داشته باشد؛ بنابراین حتی عبارت «90 میلیون کاربر اسنپ» نیز تعبیر دقیقی از این آمار نیست.
| شاخص اسنپ در 1404 | عدد اعلامشده | خوانش راز اعداد |
|---|---|---|
| کل حسابهای سوپراپ | 90,265,313 | هر حساب لزوماً یک فرد نیست |
| حسابهای فعال | 47,999,098 | حدود 53.2٪ کل حسابها |
| دفعات بازشدن سوپراپ | 8,297,915,624 مرتبه | 3٪ کمتر از 1403 |
| مشترکان فعال اسنپپرو | 1,510,000 | یک جریان درآمدی مبتنی بر اشتراک |
راز دوم؛ سهم 89.9 درصدی اسنپ از بازار را چه کسی اندازه گرفته است؟
یکی از جذابترین اعداد گزارش، سهم 89.9 درصدی اسنپخودرو از بازار تاکسیهای اینترنتی بر مبنای تعداد سفر است؛ رقمی که طبق گزارش در اسفندماه حتی به 92.4 درصد رسیده است.
اما یک نکته مهم در زیر همین نمودار وجود دارد: منبع محاسبه سهم بازار، «تیم تحقیقات بازار اسنپ» معرفی شده است.
بنابراین عدد 89.9 درصد را نباید با آمار رسمی سازمان بورس، مرکز آمار یا یک گزارش مستقل رگولاتوری اشتباه گرفت. این عدد برآورد منتشرشده توسط خود شرکت است.
اگر سهم نزدیک به 90 درصدی اعلامشده از سوی اسنپ را مبنا قرار دهیم، با یک بازیگر بسیار مسلط در بازار تاکسی اینترنتی روبهرو هستیم؛ بنابراین شفافیت در قیمتگذاری، کمیسیون، نحوه تسویه و روابط قراردادی اهمیتی فراتر از یک شرکت عادی پیدا میکند.
اصل سؤال؛ اسنپ پول مردم را میگیرد و با آن چه میکند؟
برای پاسخ دقیق ابتدا باید پولهایی را که وارد اکوسیستم اسنپ میشود از یکدیگر تفکیک کرد. همه این پولها ماهیت یکسان ندارند و نباید تصور کرد هر مبلغی که کاربر به اسنپ پرداخت میکند، مستقیماً به سرمایه شرکت تبدیل میشود.
| پول از کجا وارد میشود؟ | چه اتفاقی برای آن میافتد؟ | اسنپ چگونه درآمد دارد؟ |
|---|---|---|
| کرایه آنلاین تاکسی | وجه سفر در چرخه پرداخت و تسویه با راننده قرار میگیرد | کمیسیون و خدمات مرتبط |
| اسنپفود، مارکت و فروشگاه | بخش اصلی مبلغ مربوط به کالا یا خدمت فروشنده است و باید طبق قرارداد تسویه شود | کمیسیون، خدمات، تبلیغات و سایر درآمدهای قراردادی |
| اسنپپرو | کاربر بابت اشتراک هزینه پرداخت میکند | درآمد اشتراک |
| اسنپپی 4قسطه | کاربر خرید میکند و بدهی خود را طبق برنامه بازپرداخت میکند | مدل اعتباری و قرارداد با پذیرندگان |
| اعتبار بانکی | منابع اعتبار با همکاری شبکه بانکی تأمین میشود | خدمات اعتباری و همکاری تجاری |
| کیف پول و کیف پول سودآور | گزارش سالانه جزئیات مانده کل وجوه و ترکیب مدیریت منابع را اعلام نکرده است | یکی از نقاط نیازمند شفافیت بیشتر |
| اسنپسرمایه | سرمایهگذاری کاربر در ابزار سرمایهگذاری منتخب انجام میشود | ارائه بستر و خدمات مالی |
پس پول کرایه تاکسی متعلق به اسنپ نیست
برای مثال اگر مسافر هزینه سفر را آنلاین پرداخت کند، کل مبلغ کرایه را نمیتوان درآمد اسنپ دانست. بخشی از این پول درآمد راننده است و اسنپ پس از اعمال کمیسیون و سایر اقلام مرتبط، با کاربر راننده تسویه میکند.
اسنپ در سالهای گذشته تسویه روزانه و همچنین امکان «تسویه در لحظه» را برای کاربران راننده معرفی کرده است. بنابراین در بخش تاکسی اینترنتی، بخش بزرگی از پولی که از درگاه اسنپ عبور میکند گردش وجوه پلتفرم است و نباید با درآمد خالص شرکت اشتباه گرفته شود.
همین منطق درباره بخش زیادی از اسنپفود، اسنپمارکت و اسنپشاپ نیز وجود دارد؛ پول کالا یا غذا متعلق به فروشنده است و پلتفرم از مدل کارمزدی و خدمات جانبی درآمد ایجاد میکند.
اما گزارش 1404 یک عدد مهم را نمیگوید؛ کل کمیسیون اسنپ چقدر بوده؟
گزارش اسنپ اعلام میکند در سال 1404 بیش از 150 میلیارد و 674 میلیون تومان معافیت از پرداخت کمیسیون برای گروههایی از رانندگان در قالب مسئولیت اجتماعی در نظر گرفته شده است.
این عدد نشان میدهد کمیسیون یکی از جریانهای مالی مهم کسبوکار است؛ اما نکته عجیب آن است که در همان گزارش، کل درآمد کمیسیون اسنپخودرو اعلام نشده است.
یعنی میدانیم اسنپ چه مقدار کمیسیون را نبخشیده؟ خیر. میدانیم کل کمیسیون سالانه چقدر بوده؟ خیر. میدانیم متوسط نرخ واقعی کمیسیون وصولشده در کل سفرهای سال چه میزان بوده؟ در گزارش عملکرد 1404 عدد جامعی ارائه نشده است.
برای گزارشی که از سهم نزدیک به 90 درصدی بازار سخن میگوید، انتشار این اعداد میتوانست تصویر بسیار روشنتری از اقتصاد واقعی کسبوکار ارائه کند.
راز سوم؛ اسنپپی در حال تبدیل شدن به یک غول مالی است
بخش حساستر گزارش، دیگر تاکسی نیست؛ اسنپپی است.
بر اساس گزارش رسمی گروه، اسنپپی در پایان سال 1404 دارای 13 میلیون و 548 هزار و 854 حساب ثبتنامی و 3 میلیون و 527 هزار و 485 حساب فعال بوده است.
یعنی فقط حدود 26 درصد حسابهای ثبتشده اسنپپی در سال فعال بودهاند.
مبلغ سفارشهای سرویس اعتبار 4قسطه در یک سال 103 درصد رشد کرده و میزان اعتبار بانکی ارائهشده نیز 79 درصد افزایش یافته است. اسنپپی همچنین از 8 هزار و 495 فروشگاه آنلاین و 13 هزار و 670 شعبه حضوری بهعنوان پذیرنده خدمات خود نام میبرد.
| شاخص اسنپپی | 1404 |
|---|---|
| کل حسابهای ثبتنامی | 13,548,854 |
| حسابهای فعال | 3,527,485 |
| نسبت تقریبی فعال به ثبتنامی | حدود 26٪ |
| رشد مبلغ سفارشهای اعتبار 4قسطه | 103٪ |
| رشد اعتبار بانکی ارائهشده | 79٪ |
اما نرخ نکول اسنپپی چقدر است؟ گزارش سکوت کرده
اینجا یکی از مهمترین نقاط ضعف گزارش سالانه آشکار میشود.
وقتی حجم فروش اعتباری فقط طی یک سال بیش از دو برابر میشود، تحلیلگر مالی باید بپرسد: چه میزان از اقساط در موعد پرداخت نشده؟ حجم مطالبات سررسید گذشته چقدر است؟ چه ذخیرهای برای مطالبات مشکوکالوصول در نظر گرفته شده و هزینه تأمین منابع اعتباری چقدر است؟
اما گزارش عمومی عملکرد 1404 گروه اسنپ، نرخ نکول، مانده مطالبات اعتباری و هزینه ریسک اعتباری اسنپپی را اعلام نمیکند.
در نتیجه عدد «رشد 103 درصدی فروش 4قسطه» به تنهایی برای سنجش کیفیت این رشد کافی نیست. در کسبوکار اعتباری، فروش بیشتر زمانی ارزشمند است که وصول اقساط نیز با کیفیت مناسب انجام شود.
منبع پول اعتبار 4قسطه کجاست؟ سؤال مهمی که گزارش جواب کامل نمیدهد
در اعتبار بانکی تکلیف روشنتر است؛ تأمین اعتبار با همکاری شبکه بانکی انجام میشود و اسنپپی نقش پلتفرم و واسط فناوری و اعتباری را ایفا میکند.
اما درباره سرویس 4قسطه، گزارش 1404 رقم دقیق منابع تأمین مالی، متوسط هزینه پول، میزان منابع درگیر و سهم منابع داخلی یا شرکای مالی را منتشر نکرده است.
این مسئله زمانی مهمتر میشود که فروش اعتباری 103 درصد رشد کرده باشد؛ زیرا تأمین مالی چنین رشدی بدون هزینه نیست.
راز چهارم؛ کیف پول مردم چقدر پول دارد؟ عددی وجود ندارد
خود اسنپ در گزارش جدید اعلام میکند که فعالیت اسنپپی دیگر فقط اعتبار نیست و بخش «مدیریت منابع مالی» آن شامل کیف پول، کیف پول سودآور، بازگشت وجه، کارت هدیه، بنکارت و اسنپسرمایه شده است.
این یعنی اکوسیستم اسنپ حالا علاوه بر جابهجایی پول سفر و سفارش، با مانده وجوه و ابزارهای مالی کاربران نیز درگیر است.
اما گزارش عملکرد، پاسخ چند سؤال کلیدی را ارائه نمیکند:
- مانده کل پول کاربران در کیف پولهای اسنپ در پایان سال چقدر بوده است؟
- چه میزان از منابع در «کیف پول سودآور» قرار گرفته است؟
- این منابع دقیقاً در چه ابزارهایی نگهداری یا سرمایهگذاری میشوند؟
- سهم اسنپ از منافع حاصل از مدیریت این منابع چقدر است؟
- در ترازنامه گروه چه میزان بدهی در مقابل وجوه مشتریان ثبت شده است؟
ممکن است جزئیات قراردادی هر محصول در شرایط استفاده آن وجود داشته باشد؛ اما نکته «راز اعداد» این است که گزارش سالانهای که قرار است تصویر عملکرد کل گروه را ارائه کند، جمع این اعداد مالی را منتشر نکرده است.
اسنپسرمایه؛ پول کاربر الزاماً وارد حساب آزاد اسنپ نمیشود
باید بین «سرمایهگذاری از طریق اسنپ» و «سرمایهگذاری خود اسنپ با پول کاربران» تفاوت قائل شد.
سرویس سرمایهگذاری اسنپ پیشتر با همکاری نهادهای دارای مجوز بازار سرمایه راهاندازی شده و امکان دسترسی کاربران سجامی به صندوقهای سرمایهگذاری را فراهم کرده بود. در چنین ساختاری، وجه سرمایهگذاری باید در دارایی یا صندوق انتخابی کاربر قرار گیرد و نباید آن را پول آزاد شرکت اسنپ تلقی کرد.
یک سابقه مهم؛ شورای رقابت سراغ اسنپپی رفت
قدرت گرفتن اسنپپی فقط یک موضوع مالی نیست؛ ریسک تنظیمگری نیز اهمیت دارد.
شورای رقابت در تصمیم شماره 742 و در پی شکایت دو رقیب اسنپپی، برخی شروط قراردادهای شرکت «توسعه اطلس تجارت نوین دیبا» ـ اسنپپی ـ با فروشگاهها را مصداق رویههای ضد رقابتی تشخیص داد و این شرکت را به توقف رویه و اصلاح قراردادها ملزم کرد.
در رأی منتشرشده، مواردی مانند محدود کردن همکاری پذیرندگان با رقبا، تحمیل شرایط قراردادی غیرمنصفانه و ایجاد مانع برای ورود رقبا مورد اشاره قرار گرفته بود. البته اسنپپی در واکنش به رأی اولیه اعلام کرد با برداشت شورا از وضعیت بازار موافق نیست و از حق تجدیدنظرخواهی استفاده خواهد کرد.
هرچه تعداد کاربران، پذیرندگان و اعتبار مالی یک پلتفرم بیشتر شود، قدرت آن در تعیین قواعد بازار نیز افزایش مییابد. بنابراین رشد 103 درصدی اسنپپی را باید در کنار ریسک رقابت و تنظیمگری دید، نه جدا از آن.
بزرگترین عدد منفی گزارش اسنپ شاید عددی باشد که منتشر نشده است
گزارش سال 1404 مملو از عدد است: 48 میلیون حساب فعال، 8.2 میلیارد بازدید، 89.9 درصد سهم بازار، 174 میلیون سفر اسنپباکس، 422 میلیون قلم کالای اسنپمارکت و رشد 103 درصدی اعتبار 4قسطه.
اما برای ارزیابی مالی گروه به چند عدد دیگر نیاز داریم که در گزارش عمومی وجود ندارند:
| شاخص مالی کلیدی | در گزارش عملکرد 1404 |
|---|---|
| درآمد کل گروه | اعلام نشده |
| سود یا زیان خالص | اعلام نشده |
| مجموع بدهیها | اعلام نشده |
| کل درآمد کمیسیون | اعلام نشده |
| مانده کیف پول کاربران | اعلام نشده |
| مطالبات اسنپپی | اعلام نشده |
| نرخ نکول اعتبار | اعلام نشده |
| جریان نقد عملیاتی | اعلام نشده |
پس آیا میتوان گفت اسنپ پول مردم را برای خودش برمیدارد؟
خیر؛ چنین نتیجهای از اسناد بررسیشده قابل استخراج نیست.
بخش بزرگی از پول عبوری از اسنپ متعلق به راننده، رستوران، فروشگاه یا سایر ارائهدهندگان خدمت است و باید طبق قرارداد تسویه شود. در سرمایهگذاری نیز پول باید وارد ابزار سرمایهگذاری مربوطه شود و اعتبار بانکی نیز ساختار تأمین مالی خود را دارد.
نقد اصلی «راز اعداد» چیز دیگری است: شرکتی با این حجم از کاربر، گردش تراکنش و قدرت بازار، هنوز در گزارش عمومی سالانه خود تصویر مالی جامعی از درآمد، سود، بدهی، کیف پول و ریسک اعتباری منتشر نمیکند.
سه سؤال میلیاردی که گزارش بعدی اسنپ باید جواب دهد
1- اسنپ از این حجم عظیم تراکنش دقیقاً چقدر درآمد و سود میسازد؟
2- مانده وجوه کاربران، فروشندگان و رانندگان که در هر مقطع در فرآیند تسویه قرار دارد چقدر است؟
3- با رشد 103 درصدی خرید 4قسطه، حجم مطالبات معوق و نرخ نکول اسنپپی چقدر شده است؟
گزارش 1404 نشان میدهد اسنپ دیگر یک شرکت تاکسی اینترنتی نیست؛ این مجموعه همزمان در حملونقل، غذا، سوپرمارکت، تجارت الکترونیک، گردشگری، بیمه، اعتبار، کیف پول و سرمایهگذاری فعالیت میکند و نزدیک به 48 میلیون حساب فعال در سوپراپ خود دارد.
پول کاربران نیز یکجا جمع نمیشود تا اسنپ آزادانه با آن سرمایهگذاری کند؛ بخش بزرگی از وجوه، پول راننده و فروشنده است، بخشی هزینه اشتراک و خدمات است، بخشی بازپرداخت اعتبار اسنپپی و بخشی سرمایهگذاری در ابزارهای مالی است.
اما دقیقاً از همین نقطه سؤال مهم آغاز میشود: وقتی اسنپپی فقط در یک سال رشد 103 درصدی خرید اعتباری داشته و گروه از سهم نزدیک به 90 درصدی بازار تاکسی اینترنتی سخن میگوید، انتشار یک گزارش عملیاتی بدون اعلام درآمد، سود، بدهی، موجودی کیف پول، مطالبات و نرخ نکول برای تحلیل مالی کافی نیست.
راز بزرگ اسنپ در گزارش 1404 نه عددهایی است که منتشر کرده؛ بلکه عددهای مالی مهمی است که هنوز منتشر نکرده است.
اخبار مرتبط در شمانیوز
- اسنپ پرو چیست؟ هر آنچه درباره سرویس اشتراکی اسنپ باید بدانید
- آخرین اخبار اقتصادی، کسبوکار و بازار سرمایه در شمانیوز
منابع گزارش «راز اعداد»
1- گزارش رسمی عملکرد سالانه گروه اسنپ در سال 1404: آمار 90.2 میلیون حساب کاربری، حدود 48 میلیون حساب فعال، 8.29 میلیارد بار بازشدن سوپراپ، کاهش 3 درصدی دفعات بازشدن برنامه، تعداد مشترکان اسنپپرو و سایر شاخصهای عملیاتی.
2- بخش اسنپخودرو در گزارش عملکرد 1404: سهم متوسط 89.9 درصدی از بازار تاکسی اینترنتی بر مبنای تعداد سفر و سهم 92.4 درصدی در اسفند؛ منبع اعلامشده برای این شاخص «تیم تحقیقات بازار اسنپ» است.
3- بخش اسنپپی گزارش عملکرد 1404: 13,548,854 حساب ثبتنامی، 3,527,485 حساب فعال، رشد 103 درصدی مبلغ سفارشهای اعتبار 4قسطه، رشد 79 درصدی اعتبار بانکی، 8,495 فروشگاه آنلاین و 13,670 شعبه پذیرنده حضوری.
4- گزارش رسمی گروه اسنپ درباره مسئولیت اجتماعی: 164.1 میلیارد تومان مجموع ارزش اختصاصیافته و حدود 150.7 میلیارد تومان معافیت از پرداخت کمیسیون کاربران راننده.
5- مرکز ملی رقابت: تصمیم شماره 742 شورای رقابت درباره شرکت توسعه اطلس تجارت نوین دیبا «اسنپپی» و الزام به توقف برخی رویههای ضد رقابتی و اصلاح قراردادهای مورد اشاره شورا.
6- اطلاعات رسمی سرویس سرمایهگذاری اسنپ و بازار سرمایه: معرفی سرویس مدیریت سرمایه اسنپ با همکاری تامین سرمایه نوین و امکان خرید و فروش صندوقهای سرمایهگذاری برای کاربران احرازهویتشده در سجام.
7- بررسی سامانههای بازار سرمایه: گروه اسنپ ناشر بورسی دارای نماد معاملاتی نیست و گزارش عملکرد 1404 آن ماهیت گزارش عملیاتی شرکت را دارد و جایگزین صورت مالی حسابرسیشده ناشران بورسی در کدال نیست.
این گزارش به معنای ادعای سوءاستفاده از وجوه کاربران، برداشت غیرمجاز یا تخلف مالی گروه اسنپ نیست. موضوع گزارش، بررسی ساختار جریان پول، اعداد منتشرشده و خلأهای اطلاعات مالی در گزارش عمومی عملکرد سال 1404 است. ارقام رشد و سهم بازار، مگر در مواردی که خلاف آن تصریح شده، بر اساس گزارش خود گروه اسنپ ارائه شدهاند.
0 دیدگاه