لطفا با قطع اینترنت نفس مردم را نبرید
قطع اینترنت در دنیای امروز فقط از دسترس خارج شدن چند پیامرسان، شبکه اجتماعی یا وبسایت نیست. اینترنت دیگر یک ابزار جانبی و تفریحی به شمار نمیرود؛ بخشی از زیرساخت اصلی اقتصاد، آموزش، ارتباطات، خدمات عمومی و زندگی روزمره مردم است. به همین دلیل، هر ساعت اختلال یا قطع گسترده اینترنت را باید نوعی خاموشی اقتصادی و اجتماعی دانست؛ خاموشیای که خسارت آن شاید بلافاصله دیده نشود، اما آثارش مدتها باقی میماند.
نخستین قربانیان قطع اینترنت، کسبوکارهای کوچک و متوسط هستند. فروشگاههای اینترنتی، تولیدکنندگان خانگی، رانندگان، پیکها، فریلنسرها، برنامهنویسان، طراحان، رسانهها، شرکتهای تبلیغاتی و هزاران شغل دیگر، فعالیت روزانه خود را بر بستر اینترنت انجام میدهند. برای بسیاری از این افراد، اینترنت محل سرگرمی نیست؛ محل کار، ویترین فروشگاه، دفتر ارتباط با مشتری و تنها مسیر کسب درآمد است.
وقتی اینترنت قطع میشود، سفارشها متوقف میشوند، پرداختها با مشکل روبهرو میشوند، مشتریان از دست میروند و اعتبار کسبوکارها آسیب میبیند. نکته مهم آن است که بسیاری از این خسارتها قابل جبران نیستند. مشتریای که نتواند خرید خود را انجام دهد، منتظر بازگشت اینترنت نمیماند؛ فروشنده دیگری پیدا میکند. شرکت خارجیای که نتواند با شریک ایرانی خود ارتباط برقرار کند، پروژه را متوقف میکند یا به رقیب دیگری میسپارد.
قطع اینترنت فقط درآمد یک روز کسبوکارها را از بین نمیبرد، بلکه آینده آنها را نیز تهدید میکند.
ضربه سنگین به اقتصاد دیجیتال
در سالهای اخیر بخش قابلتوجهی از اشتغال، سرمایهگذاری و نوآوری به سمت اقتصاد دیجیتال حرکت کرده است. بسیاری از جوانان بدون نیاز به سرمایههای بزرگ، تنها با دانش، تلفن همراه یا رایانه شخصی توانستهاند کسبوکار راهاندازی کنند.
اما اقتصاد دیجیتال بیش از هر بخش دیگری به ثبات نیاز دارد. سرمایهگذار، کارآفرین و نیروی متخصص باید مطمئن باشند که زیرساخت ارتباطی کشور در هر شرایطی در دسترس خواهد بود. وقتی اینترنت بدون برنامه مشخص مختل یا قطع میشود، اعتماد به این زیرساخت از بین میرود.
در چنین شرایطی، کارآفرین به جای توسعه کسبوکار، به فکر نجات آن میافتد. نیروی متخصص به جای ساختن آینده در کشور، به مهاجرت فکر میکند. سرمایهگذار نیز سرمایه خود را به بازاری منتقل میکند که امکان پیشبینی بیشتری داشته باشد.
این همان خسارتی است که شاید در گزارشهای روزانه دیده نشود، اما در بلندمدت اقتصاد کشور را ضعیف میکند: فرار سرمایه، مهاجرت نیروی انسانی و کاهش انگیزه برای نوآوری.
کسبوکارهای کوچک توان تحمل بحرانهای پیدرپی را ندارند
شرکتهای بزرگ ممکن است منابع مالی، سرورهای جایگزین یا راههای ارتباطی مختلفی داشته باشند؛ اما صاحبان کسبوکارهای کوچک چنین امکاناتی ندارند.
یک فروشنده خانگی، یک مغازه اینترنتی، یک خبرنگار آزاد یا یک طراح گرافیک ممکن است تمام درآمد ماهانه خود را از طریق شبکههای اجتماعی و پیامرسانها به دست آورد. قطع اینترنت برای این افراد به معنای توقف مستقیم درآمد است؛ در حالی که هزینه اجاره، حقوق کارکنان، اقساط، بیمه و مخارج زندگی همچنان ادامه دارد.
در اقتصادی که کسبوکارها همزمان با تورم، کاهش قدرت خرید مردم، افزایش هزینه مواد اولیه و نااطمینانی بازار روبهرو هستند، قطع اینترنت فشار مضاعفی بر آنها وارد میکند. بسیاری از کسبوکارهای کوچک ممکن است پس از چند روز اختلال، دیگر توان بازگشت به شرایط عادی را نداشته باشند.
خسارت فقط مالی نیست
آسیب قطع اینترنت محدود به خرید و فروش و فعالیت اقتصادی نیست. جامعه نیز هزینه سنگینی میپردازد.
ارتباط مردم با اعضای خانواده مختل میشود، دانشجویان و دانشآموزان به منابع آموزشی دسترسی ندارند، بیماران نمیتوانند از خدمات مشاوره آنلاین استفاده کنند و شهروندان برای دریافت خدمات بانکی، اداری و عمومی با مشکل روبهرو میشوند.
امروز بسیاری از امور ساده زندگی، از انتقال وجه و خرید بلیت گرفته تا ثبت سفارش دارو، دریافت تاکسی، پیگیری مرسوله، آموزش آنلاین و ارتباط کاری، به اینترنت وابسته است. قطع این زیرساخت، میلیونها نفر را در انجام ابتداییترین کارهای روزانه با مشکل مواجه میکند.
در شرایط بحرانی، اینترنت حتی میتواند نقشی حیاتیتر داشته باشد. مردم برای دریافت اخبار، اطلاع از وضعیت بستگان، شناخت مسیرهای امن و دسترسی به خدمات ضروری به ارتباطات پایدار نیاز دارند. نبود اطلاعات معتبر، زمینه را برای گسترش شایعه، ترس و بیاعتمادی فراهم میکند.
قطع اینترنت و گسترش شایعات
برخلاف تصور رایج، محدود کردن دسترسی مردم به اینترنت لزوماً باعث کاهش شایعات نمیشود؛ گاهی نتیجه کاملاً معکوس است.
وقتی رسانهها، خبرنگاران و منابع رسمی امکان اطلاعرسانی سریع و شفاف ندارند، اطلاعات تأییدنشده جای خبر معتبر را میگیرد. مردم برای دریافت اطلاعات به کانالهای غیررسمی، پیامهای دهانبهدهان یا منابعی روی میآورند که امکان بررسی صحت آنها وجود ندارد.
خلأ اطلاعرسانی، بهترین بستر برای تولید و انتشار شایعه است.
جامعهای که به اطلاعات دسترسی ندارد، آرامتر نمیشود؛ مضطربتر میشود. اعتماد عمومی نیز زمانی آسیب میبیند که مردم احساس کنند اطلاعات ضروری از آنها پنهان شده یا امکان دسترسی آزادانه به منابع مختلف را ندارند.
رسانهها در خط مقدم آسیب
رسانهها از مهمترین قربانیان قطع اینترنت هستند. خبرنگاران برای دریافت خبر، ارتباط با منابع، بررسی صحت اطلاعات، انتشار گزارش و بهروزرسانی مطالب به اینترنت نیاز دارند.
وقتی اینترنت قطع میشود، رسانههای حرفهای توان فعالیت سریع و دقیق خود را از دست میدهند، اما شایعات همچنان از مسیرهای غیررسمی گسترش پیدا میکنند. در نتیجه، مرجعیت خبری از رسانههای مسئول به منابع ناشناس منتقل میشود.
این اتفاق نهتنها به رسانهها، بلکه به امنیت روانی جامعه آسیب میزند. جامعه زمانی میتواند تصمیم درست بگیرد که به اطلاعات دقیق، سریع و شفاف دسترسی داشته باشد.
قطع اینترنت، عملاً چراغ اتاق خبر را خاموش میکند و میدان را در اختیار اطلاعات جعلی قرار میدهد.
آسیب به اعتبار بینالمللی کشور
در جهان امروز، اعتبار اقتصادی کشورها تنها با منابع طبیعی، جمعیت یا ظرفیت تولید سنجیده نمیشود. ثبات ارتباطات، دسترسی به اطلاعات و قابلیت اعتماد به زیرساختهای دیجیتال نیز از شاخصهای مهم تصمیمگیری سرمایهگذاران و شرکتهای بینالمللی است.
شرکتی که نتواند مطمئن باشد ارتباطش با شریک تجاری ایرانی برقرار میماند، برای همکاری بلندمدت تردید خواهد کرد. فریلنسری که بارها به دلیل قطع اینترنت پروژه خود را دیر تحویل دهد، اعتماد مشتری خارجی را از دست میدهد. صادرکنندهای که نتواند سفارش، اسناد یا مکاتبات خود را بهموقع ارسال کند، بازارهای خارجی خود را به رقبا واگذار خواهد کرد.
بازسازی این اعتماد بسیار دشوارتر از برقراری دوباره اینترنت است.
ممکن است اتصال اینترنت ظرف چند ساعت یا چند روز بازگردد، اما بازگرداندن مشتری ازدسترفته، سرمایه خارجشده و اعتماد آسیبدیده ماهها و حتی سالها زمان میبرد.
اینترنت ملی جایگزین اینترنت جهانی نیست
توسعه شبکه داخلی، مراکز داده و خدمات بومی اقدام ضروری و ارزشمندی است؛ اما شبکه داخلی نمیتواند جایگزین دسترسی پایدار به اینترنت جهانی باشد.
اقتصاد امروز بر ارتباط فرامرزی استوار است. کسبوکارها برای استفاده از خدمات ابری، دریافت بهروزرسانی نرمافزارها، ارتباط با مشتریان خارجی، صادرات خدمات، آموزش تخصصی و تبادل اطلاعات به اینترنت جهانی نیاز دارند.
داشتن شبکه داخلی قدرتمند باید مکمل اینترنت جهانی باشد، نه جایگزین آن. جدا کردن کسبوکارها و شهروندان از جهان، حتی با وجود دسترسی به برخی خدمات داخلی، همچنان خسارتهای سنگینی ایجاد میکند.
هزینهای که مردم میپردازند
قطع اینترنت معمولاً بدون اعلام شفاف میزان خسارت و بدون سازوکار مشخص برای جبران زیان کسبوکارها انجام میشود. با این حال، هزینه نهایی آن را مردم میپردازند.
کسبوکاری که فروشش کاهش پیدا کرده، ناچار است قیمت محصولات خود را افزایش دهد، نیرو تعدیل کند یا فعالیتش را متوقف سازد. کاهش درآمد شرکتها به کاهش مالیات و بیمه پرداختی منجر میشود. تعطیلی کسبوکارها نیز بیکاری و فشار اجتماعی را افزایش میدهد.
بنابراین خسارت قطع اینترنت تنها متوجه فعالان فضای مجازی نیست؛ این خسارت به زنجیره تولید، توزیع، اشتغال و معیشت کل جامعه منتقل میشود.
راهحل، شفافیت و مدیریت هدفمند است
امنیت کشور موضوعی اساسی و غیرقابل چشمپوشی است؛ اما حفاظت از امنیت نباید با تعطیل کردن گسترده زندگی اقتصادی و اجتماعی مردم همراه شود.
در شرایط خاص، میتوان از روشهای دقیقتر، محدودتر و هدفمندتر استفاده کرد. تصمیمها باید مدتزمان مشخص، دامنه روشن، نظارت قانونی و امکان پاسخگویی داشته باشند. همچنین لازم است پیش از اعمال هرگونه محدودیت، آثار اقتصادی و اجتماعی آن بررسی شود.
اگر اختلالی اجتنابناپذیر است، دولت باید بهصورت شفاف درباره علت، محدوده و زمان پایان آن اطلاعرسانی کند و برای جبران خسارت کسبوکارهای آسیبدیده سازوکاری واقعی در نظر بگیرد.
نمیتوان از مردم خواست کسبوکار خود را اینترنتی کنند، مالیات بپردازند، اشتغال ایجاد کنند و در اقتصاد دیجیتال حضور داشته باشند، اما همزمان زیرساخت اصلی فعالیت آنها را بدون تضمین پایداری در معرض قطع شدن قرار داد.
اینترنت، حق زندگی و کار در جهان امروز
اینترنت در جهان امروز دیگر کالایی لوکس نیست. اینترنت همانقدر که ابزار ارتباط است، زیرساخت کار، آموزش، درمان، تجارت و اطلاعرسانی نیز محسوب میشود.
قطع گسترده اینترنت شاید در ظاهر یک تصمیم فنی یا امنیتی به نظر برسد، اما در عمل میلیونها تصمیم اقتصادی، ارتباط خانوادگی، فرصت شغلی و فعالیت اجتماعی را مختل میکند.
باید پذیرفت که خسارت قطع اینترنت فقط با محاسبه درآمد ازدسترفته چند فروشگاه اینترنتی مشخص نمیشود. خسارت اصلی در اعتماد ازدسترفته، فرصتهای نابودشده، مهاجرت نیروهای متخصص، تعطیلی کسبوکارها و افزایش فاصله جامعه با جهان شکل میگیرد.
اینترنت که دوباره وصل شود، چراغ مودمها روشن خواهد شد؛ اما همه کسبوکارها، امیدها و اعتمادهایی که در زمان خاموشی آسیب دیدهاند، به همین سادگی بازنمیگردند.
0 دیدگاه