گزارش‌های تازه از افزایش حملات و حوادث امنیتی علیه کشتی‌های تجاری در این آبراه راهبردی حکایت دارد؛ اتفاقی که علاوه بر بالا بردن ریسک کشتیرانی، می‌تواند بر هزینه حمل‌ونقل، صادرات نفت و قیمت انرژی در بازارهای جهانی اثر بگذارد.

تنگه هرمز در کانون حوادث دریایی

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر، شمار حوادث امنیتی برای کشتی‌های تجاری در محدوده تنگه هرمز افزایش یافته است. روزنامه فایننشال تایمز گزارش داده است که در روز یکشنبه 19 مهر، شش شناور هدف حمله قرار گرفتند؛ رخدادی که از شدیدترین روزهای حملات به کشتیرانی منطقه از زمان آغاز جنگ کنونی توصیف شده است.

همچنین مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، معروف به UKMTO، در اطلاعیه‌های خود از برخورد پرتابه‌های ناشناس به چند کشتی، از جمله نفتکش‌ها و یک کشتی کانتینری، در محدوده تنگه هرمز خبر داده است. بررسی برخی از این حوادث همچنان ادامه دارد و در همه موارد، عامل حمله به‌طور مستقل مشخص نشده است.

چرا امنیت تنگه هرمز برای بازار نفت اهمیت دارد؟

تنگه هرمز یکی از مسیرهای کلیدی انتقال نفت و فرآورده‌های انرژی از خلیج فارس به بازارهای جهانی است. هرگونه اختلال در عبور کشتی‌ها از این مسیر می‌تواند برنامه صادرات تولیدکنندگان منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و هزینه انتقال محموله‌ها را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، شرکت‌های کشتیرانی و بیمه‌گران ممکن است با افزایش ریسک سفر دریایی، هزینه‌های بیشتری مطالبه کنند یا درباره عبور کشتی‌ها از مسیرهای پرخطر تصمیم تازه‌ای بگیرند. این وضعیت می‌تواند به افزایش هزینه نهایی انتقال نفت و سایر کالاها منجر شود.

آیا حملات اخیر صادرات نفت را کاهش داده است؟

گزارش فایننشال تایمز با استناد به داده‌های حمل‌ونقل دریایی اعلام کرده است که میانگین صادرات نفت از مسیر تنگه هرمز از حدود 15.5 میلیون بشکه در روز در ماه سپتامبر به حدود 2.9 میلیون بشکه در روز در 19 مهر کاهش یافته است. این ارقام به دوره و داده‌های مورد بررسی همان گزارش مربوط است و نباید بدون اطلاعات تازه‌تر به‌عنوان آمار قطعی روز جاری در نظر گرفته شود.

کاهش عبور محموله‌ها می‌تواند ناشی از مجموعه‌ای از عوامل، از جمله تهدیدهای امنیتی، تغییر مسیر کشتی‌ها، محدودیت‌های عملیاتی و تصمیم شرکت‌های حمل‌ونقل باشد. بنابراین، برای ارزیابی دقیق اثر حوادث اخیر بر صادرات، باید داده‌های روزانه و گزارش‌های مستقل بیشتری بررسی شود.

افزایش هزینه حمل‌ونقل؛ پیامد احتمالی برای بازار انرژی

تشدید ناامنی دریایی معمولاً هزینه فعالیت در مسیرهای پرخطر را افزایش می‌دهد. افزایش حق بیمه، هزینه‌های امنیتی، طولانی شدن مسیر سفر و رقابت برای در اختیار گرفتن نفتکش‌ها از جمله عواملی هستند که می‌توانند هزینه انتقال انرژی را بالا ببرند.

اگر اختلال در تردد کشتی‌ها ادامه پیدا کند، بازار جهانی نفت ممکن است با نوسان بیشتر روبه‌رو شود. با این حال، میزان اثرگذاری بر قیمت نفت به عواملی مانند مدت‌زمان اختلال، حجم محموله‌های ازدست‌رفته، سطح ذخایر جهانی و امکان استفاده از مسیرهای جایگزین بستگی دارد.

آیا قیمت نفت حتماً افزایش پیدا می‌کند؟

افزایش تنش در تنگه هرمز می‌تواند فشار صعودی بر قیمت نفت وارد کند، اما به‌تنهایی افزایش قطعی قیمت را تضمین نمی‌کند. بازار علاوه بر ریسک‌های ژئوپلیتیکی، به میزان عرضه و تقاضا، سیاست تولیدکنندگان، ذخایر نفتی و چشم‌انداز اقتصاد جهانی نیز واکنش نشان می‌دهد.

اگر نگرانی از اختلال طولانی‌مدت در عرضه افزایش پیدا کند، احتمال رشد قیمت‌ها بیشتر می‌شود. در مقابل، کاهش تنش‌ها یا استمرار عرضه از مسیرهای دیگر می‌تواند بخشی از این فشار را مهار کند.

آخرین وضعیت؛ بررسی حوادث ادامه دارد

مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در اطلاعیه‌های منتشرشده در 20 و 21 مهر، چند حادثه مربوط به برخورد پرتابه‌های ناشناس با کشتی‌های در حال عبور از تنگه هرمز را ثبت کرده است. این مرکز از شناورها خواسته است با احتیاط تردد کنند و فعالیت‌های مشکوک را گزارش دهند.

تا زمانی که جزئیات کامل حوادث، میزان خسارت‌ها و مسئولیت هر حمله به‌طور مستقل روشن نشود، باید در انتساب قطعی حملات احتیاط کرد. آنچه در حال حاضر اهمیت دارد، افزایش ریسک کشتیرانی و پیامدهای احتمالی آن برای جریان انتقال انرژی در منطقه است.

جمع‌بندی

افزایش حوادث امنیتی در تنگه هرمز می‌تواند فراتر از یک بحران دریایی، به مسئله‌ای اقتصادی برای بازار جهانی انرژی تبدیل شود. هزینه حمل‌ونقل، بیمه کشتی‌ها و میزان صادرات نفت از جمله متغیرهایی هستند که در روزهای آینده باید زیر نظر گرفته شوند. با این حال، تأثیر نهایی این حوادث بر قیمت نفت به تداوم یا کاهش تنش‌ها و وضعیت واقعی عرضه جهانی بستگی دارد.

منابع: مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) و گزارش روزنامه فایننشال تایمز درباره حوادث دریایی و وضعیت انتقال نفت در تنگه هرمز.