زیان ۲۲.۵ همتی ایران‌خودرو در سه ماه؛ هر ۱۰۰ تومان فروش، ۱۰۹ تومان هزینه تولید

به گزارش شمانیوز، در گزارش شماره 38 مجموعه تحلیلی «راز اعداد»، صورت‌های مالی و گزارش فعالیت ماهانه شرکت ایران‌خودرو با نماد بورسی خودرو بررسی شده است.

اعداد رسمی منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد ایران‌خودرو در سه‌ماهه نخست سال 1405 از هر دو مسیر تولید و ساختار هزینه تحت فشار قرار گرفته است. درآمد شرکت افزایش یافته، اما بهای تمام‌شده با سرعت بیشتری رشد کرده و سود یک‌ریالی سال 1404 نیز در نخستین فصل سال جدید دوام نیاورده است.

نکته مهم آن است که این گزارش به شرکت اصلی ایران‌خودرو مربوط است و نباید ارقام آن با صورت‌های مالی تلفیقی کل گروه یکسان در نظر گرفته شود. صورت مالی سه‌ماهه 1405 نیز حسابرسی‌نشده است. 

بازگشت سنگین ایران‌خودرو به زیان

ایران‌خودرو در سه‌ماهه نخست 1405 حدود 22 هزار و 480 میلیارد تومان زیان خالص شناسایی کرده است. زیان شرکت در دوره مشابه سال قبل حدود 9 هزار و 545 میلیارد تومان بود؛ بنابراین زیان خالص در مقایسه با بهار 1404 حدود 135 درصد افزایش یافته است.

زیان هر سهم نیز از 37 ریال در سه‌ماهه نخست سال قبل به 88 ریال در بهار 1405 رسیده است. این تغییر نشان می‌دهد رشد مبلغ فروش نتوانسته به بهبود سودآوری سهامداران منجر شود.

هزینه تولید از درآمد فروش جلو زد

درآمد عملیاتی ایران‌خودرو در بهار 1405 به حدود 113.9 هزار میلیارد تومان رسیده که نسبت به دوره مشابه سال قبل 24 درصد افزایش دارد. در مقابل، بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی با رشد حدود 35 درصدی به 124.3 هزار میلیارد تومان رسیده است.

به بیان ساده، ایران‌خودرو برای محصولاتی که حدود 113.9 همت درآمد ایجاد کرده‌اند، نزدیک به 124.3 همت بهای تمام‌شده ثبت کرده است. در نتیجه، هزینه مستقیم تولید حدود 10.4 همت بیشتر از درآمد عملیاتی بوده است. 

حاشیه زیان ناخالص شرکت در این دوره حدود 9.1 درصد محاسبه می‌شود. همچنین زیان خالص معادل حدود 19.7 درصد درآمد عملیاتی بوده است؛ یعنی از هر 100 تومان درآمد ثبت‌شده، در نهایت نزدیک به 20 تومان زیان خالص باقی مانده است.

رشد هزینه‌های اداری؛ فشار فقط از بانک‌ها نیامد

بررسی جزئیات صورت سود و زیان نشان می‌دهد نمی‌توان تمام زیان ایران‌خودرو را فقط به هزینه‌های بانکی و تأمین مالی نسبت داد. هزینه‌های مالی سه‌ماهه شرکت حدود 3.4 همت بوده که در مقایسه با دوره مشابه سال قبل اندکی کاهش یافته است.

در مقابل، هزینه‌های فروش، اداری و عمومی از حدود 4.9 همت به نزدیک 8.2 همت افزایش یافته است؛ رشدی در محدوده 67 درصد که نشان می‌دهد فشار هزینه‌ای شرکت فقط در خط تولید متوقف نشده و مخارج عمومی و اداری نیز سریع‌تر از درآمد رشد کرده‌اند. 

راز سود یک‌ریالی سال 1404 چه بود؟

ایران‌خودرو در صورت مالی 12ماهه سال 1404 حدود 510.3 هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی و نزدیک به 309 میلیارد تومان سود خالص ثبت کرد؛ رقمی که معادل فقط یک ریال سود به ازای هر سهم بود.

با این حال، بررسی اجزای صورت سود و زیان نشان می‌دهد شرکت در سطح عملیات اصلی همچنان حدود 5.6 هزار میلیارد تومان زیان عملیاتی داشته است. در همان سال حدود 9.3 هزار میلیارد تومان هزینه مالی ثبت شده و در مقابل، خالص سایر درآمدها و هزینه‌های غیرعملیاتی به حدود 15.3 هزار میلیارد تومان رسیده است.

بنابراین سود 309 میلیارد تومانی سال 1404 عمدتاً پس از شناسایی درآمدهای غیرعملیاتی ایجاد شده و حاصل سودآوری پایدار عملیات تولید خودرو نبوده است. این برداشت، نتیجه مقایسه مستقیم سرفصل‌های صورت سود و زیان است و به معنای طرح ادعای تخلف یا غیرواقعی‌بودن درآمدهای ثبت‌شده نیست. 

زیان 22.5 همتی سه‌ماهه نخست 1405 بیش از 72 برابر کل سود خالص سال 1404 است. البته مقایسه مستقیم یک فصل با کل یک سال باید با احتیاط انجام شود، اما همین فاصله نشان می‌دهد سود یک‌ریالی سال قبل از حاشیه امنیت بالایی برخوردار نبوده است.

رشد درآمد در کنار افت 12 درصدی تولید

گزارش فعالیت تیرماه نشان می‌دهد درآمد چهارماهه ایران‌خودرو به حدود 181 هزار و 925 میلیارد تومان رسیده و درآمد تیرماه نیز نزدیک به 67 هزار و 987 میلیارد تومان بوده است. رشد مبلغ فروش در نگاه نخست عددی مثبت محسوب می‌شود، اما افزایش درآمد اسمی را نباید به‌تنهایی معادل رشد تولید یا سودآوری دانست. 

آمار تولید چهارماهه نشان می‌دهد ایران‌خودرو تا پایان تیر 1405 حدود 139 هزار و 293 دستگاه خودرو تولید کرده است؛ در حالی که تولید دوره مشابه سال قبل 158 هزار و 52 دستگاه بود. به این ترتیب تیراژ تجاری شرکت نزدیک به 12 درصد کاهش یافته است.

رشد تولید رانا یک نکته مثبت در ترکیب محصولات شرکت است، اما کاهش تیراژ در گروه‌های پژو، سورن، دنا و تارا باعث شده مجموع تولید ایران‌خودرو همچنان پایین‌تر از دوره مشابه سال قبل قرار گیرد.

آیا افزایش قیمت محصولات مشکل را حل می‌کند؟

ایران‌خودرو طی ماه‌های گذشته نرخ فروش محصولات خود را افزایش داده و همین موضوع در رشد درآمد ریالی شرکت اثرگذار بوده است. با این حال، صورت مالی سه‌ماهه نشان می‌دهد در دوره مورد بررسی، سرعت رشد بهای تمام‌شده از سرعت افزایش درآمد بیشتر بوده است.

بنابراین افزایش قیمت زمانی می‌تواند به بهبود پایدار منجر شود که هم‌زمان هزینه مواد اولیه، قطعات، تولید، فروش و ساختار تأمین مالی کنترل شود. در غیر این صورت، رشد مبلغ فروش ممکن است صرفاً اعداد درآمد را بزرگ‌تر کند، بدون آنکه حاشیه سود شرکت به محدوده مثبت برسد.

تحولات قیمت محصولات ایران‌خودرو از عوامل مؤثر بر وضعیت بازار خودرو نیز محسوب می‌شود، اما برای سهامداران «خودرو»، معیار مهم‌تر از مبلغ فروش، بازگشت حاشیه سود ناخالص و عملیاتی به محدوده مثبت است.

جمع‌بندی راز اعداد

گزارش رسمی ایران‌خودرو سه پیام اصلی دارد: درآمد عملیاتی 24 درصد رشد کرده، اما بهای تمام‌شده با سرعت بیشتری افزایش یافته است؛ شرکت در سطح ناخالص 10.4 همت زیان ساخته و زیان خالص سه‌ماهه به 22.5 همت رسیده است؛ همچنین تیراژ چهارماهه با کاهش نزدیک به 12 درصدی مواجه شده است.

از سوی دیگر، سود 309 میلیارد تومانی سال 1404 در شرایطی ثبت شد که عملیات اصلی شرکت همچنان زیان‌ده بود و درآمدهای غیرعملیاتی نقش مهمی در مثبت‌شدن نتیجه نهایی داشتند. بازگشت سریع به زیان در بهار 1405 نشان می‌دهد مسیر سودآوری پایدار ایران‌خودرو هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است.

برای ارزیابی عملکرد شرکت در ماه‌های آینده باید سه شاخص را زیر نظر گرفت: فاصله قیمت فروش و بهای تمام‌شده، روند هزینه‌های فروش و اداری و میزان تحقق تولید تجاری. رشد مبلغ فروش بدون اصلاح این سه متغیر، به‌تنهایی برای خروج پایدار از زیان کافی نیست.