سایپا زیر تیغ اعداد؛ افت ۲۵ درصدی فروش و زیان ۹.۴ همتی خساپا در سه ماه

بررسی گزارش‌های رسمی شرکت سایپا در سامانه کدال نشان می‌دهد درآمد حاصل از فروش این خودروساز در چهارماهه نخست 1405 نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود 25 درصد کاهش یافته است. صورت مالی سه‌ماهه خساپا نیز از ثبت 9.4 هزار میلیارد تومان زیان خالص حکایت دارد؛ یعنی به ازای هر 100 تومان درآمد عملیاتی، نزدیک به 58 تومان زیان خالص در حساب‌های شرکت ثبت شده است.

به گزارش شمانیوز، تازه‌ترین قسمت از مجموعه گزارش‌های تحلیلی «راز اعداد» به بررسی عملکرد شرکت ایرانی تولید اتومبیل سایپا با نماد بورسی خساپا اختصاص دارد. مبنای این گزارش، صورت‌های مالی و گزارش‌های فعالیت ماهانه‌ای است که شرکت در سامانه جامع اطلاع‌رسانی ناشران سازمان بورس منتشر کرده است.

اعداد منتشرشده نشان می‌دهد مسئله سایپا فقط کاهش درآمد ماهانه نیست؛ فاصله میان درآمد فروش و هزینه تولید، رشد زیان عملیاتی و سنگینی هزینه‌های مالی، سه ضلع مهمی هستند که کیفیت عملکرد مالی خساپا را تحت فشار قرار داده‌اند.

فروش چهارماهه سایپا 25 درصد کاهش یافت

براساس گزارش فعالیت ماهانه منتهی به تیر 1405، مجموع درآمد حاصل از فروش محصولات سایپا از ابتدای سال تا پایان تیر به حدود 21 هزار و 768 میلیارد تومان رسیده است. این رقم در دوره مشابه سال قبل حدود 29 هزار و 105 میلیارد تومان بود؛ بنابراین فروش تجمیعی شرکت بیش از 7.3 هزار میلیارد تومان کاهش یافته است.

درآمد سایپا در تیرماه نیز حدود 5 هزار و 477 میلیارد تومان اعلام شده که نسبت به خرداد 37 درصد کمتر است. این کاهش ماهانه در کنار افت 25 درصدی فروش تجمیعی نشان می‌دهد شرکت برای جبران عقب‌ماندگی ایجادشده، در ماه‌های آینده به رشد قابل توجه تولید و فروش نیاز دارد.

فروش به تنهایی کافی نیست؛ هزینه تولید از درآمد جلو زد

صورت مالی حسابرسی‌نشده سه‌ماهه منتهی به خرداد 1405، تصویر دقیق‌تری از کیفیت عملکرد سایپا ارائه می‌کند. درآمد عملیاتی شرکت در این دوره حدود 16 هزار و 291 میلیارد تومان بوده، اما بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی به حدود 17 هزار و 500 میلیارد تومان رسیده است.

به بیان ساده، سایپا در سطح مجموع عملیات خود، حدود 1.2 هزار میلیارد تومان بیشتر از درآمد فروش برای تولید محصولات فروخته‌شده هزینه ثبت کرده و در نتیجه با زیان ناخالص 1209 میلیارد تومانی مواجه شده است. 

در گزارش سه‌ماهه، درآمد عملیاتی سایپا نسبت به دوره مشابه حدود 29.6 درصد کاهش یافته، در حالی که زیان عملیاتی و زیان خالص به‌ترتیب با تشدید 1096 درصدی و 141.7 درصدی گزارش شده‌اند. این اعداد نشان می‌دهند کاهش درآمد با کاهش متناسب هزینه‌ها همراه نشده است. 

هزینه مالی؛ باری سنگین‌تر از زیان تولید

یکی از مهم‌ترین ارقام صورت مالی سایپا، هزینه مالی حدود 7 هزار و 909 میلیارد تومانی در تنها سه ماه است. این عدد تقریباً 4.7 برابر زیان عملیاتی شرکت و معادل 48.5 درصد کل درآمد عملیاتی دوره است.

بنابراین بخش بزرگی از فاصله میان زیان عملیاتی 1.7 همتی و زیان خالص 9.4 همتی، پس از ورود هزینه‌های مالی به صورت سود و زیان شکل گرفته است. این وضعیت نشان می‌دهد حتی در صورت بهبود محدود تولید، کنترل هزینه تأمین مالی همچنان یکی از شروط اصلی کاهش زیان خساپا خواهد بود.

صورت مالی سال 1404 چه می‌گوید؟

روند نامطلوب عملکرد فقط به سه‌ماهه 1405 محدود نیست. مقایسه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده سال 1404 با سال 1403 نشان می‌دهد درآمد عملیاتی شرکت حدود 20 درصد کاهش یافته، اما زیان خالص بیش از 32 درصد افزایش پیدا کرده است.

نکته قابل توجه آن است که بهای تمام‌شده سایپا در سال 1404 حدود 10 درصد کاهش یافته، اما درآمد عملیاتی با سرعت بیشتری پایین آمده است. نتیجه این ناهماهنگی، جهش زیان ناخالص از حدود 1.9 همت به نزدیک 13 همت بوده است.

وابستگی 40 درصدی فروش به خانواده X200

خانواده X200 شامل محصولاتی مانند کوییک، ساینا و تیبا، در چهارماهه نخست سال حدود 8 هزار و 731 میلیارد تومان برای سایپا درآمد ایجاد کرده است. سهم این خانواده از کل فروش چهارماهه حدود 40 درصد محاسبه می‌شود. 

این سهم بالا از یک طرف نشان‌دهنده اهمیت محصولات اقتصادی در سبد سایپا است، اما از طرف دیگر وابستگی قابل توجه درآمد شرکت به یک خانواده محصول را آشکار می‌کند. هرگونه اختلال در تولید، تأمین قطعه یا فروش این محصولات می‌تواند بخش بزرگی از درآمد شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.

آیا افزایش قیمت محصولات زیان سایپا را جبران می‌کند؟

سایپا در تیرماه نرخ‌های جدید محصولات خود را افشا کرده و برآورد شرکت این بوده است که در صورت تحقق کامل برنامه تولید و اعمال نرخ‌های جدید، درآمد عملیاتی سالانه افزایش پیدا کند. با این حال این برآورد، مشروط به تحقق تولید، فروش و ایفای تعهدات است و هنوز نباید آن را با درآمد و سود قطعی‌شده برابر دانست.

افزایش نرخ فروش تنها زمانی می‌تواند به بهبود پایدار منجر شود که هم‌زمان شکاف میان قیمت فروش و بهای تمام‌شده کاهش یابد. در غیر این صورت رشد اسمی درآمد ممکن است زیر فشار هزینه تولید، هزینه‌های اداری و هزینه سنگین تأمین مالی خنثی شود.

جمع‌بندی راز اعداد

گزارش‌های رسمی خساپا سه پیام روشن دارند: نخست اینکه فروش چهارماهه سایپا نسبت به سال قبل حدود 25 درصد کاهش یافته؛ دوم اینکه بهای تمام‌شده سه‌ماهه از درآمد عملیاتی بیشتر بوده و شرکت در سطح ناخالص زیان ساخته است؛ و سوم اینکه هزینه مالی 7.9 همتی، فشار سنگینی بر نتیجه نهایی شرکت وارد کرده است.

معیار اصلی ارزیابی سایپا در ماه‌های آینده صرفاً افزایش مبلغ فروش نخواهد بود. بازار سرمایه باید بررسی کند آیا شرکت توانسته است تیراژ فروش را جبران کند، حاشیه سود ناخالص را از محدوده منفی خارج سازد و هزینه‌های مالی را کنترل کند یا خیر. تا زمانی که این سه شاخص تغییر معناداری نکنند، افزایش قیمت محصولات به تنهایی برای اعلام خروج خساپا از مسیر زیان کافی نخواهد بود.