واگذاری سایپا جدی شد | بعد از ایران‌خودرو نوبت سایپا شد

به گزارش شمانیوز، پس از انتقال مدیریت ایران‌خودرو به بخش خصوصی در بهمن 1403، حالا نگاه‌ها به دومین خودروساز بزرگ کشور دوخته شده است. مسعود پزشکیان در تازه‌ترین موضع‌گیری خود درباره خصوصی‌سازی بنگاه‌های بزرگ اعلام کرده است که سایپا و برخی شرکت‌های دیگر نیز در مسیر واگذاری قرار خواهند گرفت.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که طی روزهای اخیر درخواست برای واگذاری مدیریت سایپا نیز جدی‌تر شده و فعالان زنجیره قطعه‌سازی پیشنهاد داده‌اند حتی اگر انتقال کامل مالکیت زمان‌بر باشد، در گام نخست مدیریت شرکت به بخش خصوصی سپرده شود.

پزشکیان درباره واگذاری سایپا چه گفت؟

رئیس‌جمهور در توضیح سیاست دولت برای کاهش تصدی‌گری، از تجربه واگذاری مدیریت ایران‌خودرو یاد کرده و تأکید داشته است که این مسیر درباره سایپا و برخی دیگر از شرکت‌ها نیز دنبال خواهد شد.

البته این سخنان به معنای آن نیست که سهام سایپا همین امروز فروخته شده یا خریدار نهایی آن مشخص شده باشد. آنچه در شرایط فعلی روشن است، قرار گرفتن واگذاری سایپا در دستور کار و جدی‌تر شدن بحث انتقال مدیریت است.

واگذاری سایپا در چند روز اخیر چگونه جدی‌تر شد؟

چرا واگذاری سایپا دوباره فوری شد؟

پشت بحث خصوصی‌سازی سایپا فقط یک تصمیم مدیریتی وجود ندارد؛ اعداد مالی نیز فشار زیادی به این پرونده وارد کرده‌اند.

طبق ارقامی که دبیر انجمن صنایع همگن قطعه‌سازان با استناد به صورت‌های مالی حسابرسی‌شده سال 1404 اعلام کرده، فروش ریالی گروه سایپا از حدود 170 هزار میلیارد تومان به 140 هزار میلیارد تومان کاهش یافته است؛ یعنی افتی در محدوده 18 درصد.

در همین گزارش، از کاهش حدود 40 درصدی تولید و فروش تعدادی و افزایش زیان انباشته گروه سایپا از حدود 140 هزار میلیارد تومان به 200 هزار میلیارد تومان سخن گفته شده است.

* ارقام جدول بر پایه اظهارات دبیر انجمن صنایع همگن قطعه‌سازان درباره صورت‌های مالی سال 1404 تنظیم شده و برای تحلیل روند استفاده شده است.

مقایسه سایپا و ایران خودرو؛ چرا نام خصوصی‌سازی دوباره مطرح شد؟

مهم‌ترین استدلال موافقان واگذاری مدیریت سایپا، مقایسه وضعیت این شرکت با ایران‌خودرو پس از تغییر ساختار مدیریتی است.

مدیریت ایران‌خودرو در بهمن 1403 به بخش خصوصی منتقل شد. گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد تولید این شرکت در سال 1404 نسبت به سال قبل حدود 4 درصد افزایش یافت و میزان تعهدات و معوقات نیز به شکل محسوسی کاهش پیدا کرد.

در سوی مقابل، سایپا در همین دوره با افت فروش و افزایش زیان انباشته مواجه بوده است. البته این مقایسه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند تمام تفاوت عملکرد دو شرکت فقط ناشی از نوع مدیریت است؛ قیمت‌گذاری دستوری، ترکیب محصولات، مشکلات تأمین قطعه، نقدینگی و شرایط اقتصادی نیز بر عملکرد هر دو خودروساز اثرگذار هستند.

دولت چند درصد از سایپا را در اختیار دارد؟

یکی از نکات بحث‌برانگیز در ساختار مالکیت سایپا مربوط به میزان سهام مستقیم دولت و قدرت مدیریتی ناشی از سهام شرکت‌های وابسته است.

طبق توضیحات ارائه‌شده از سوی انجمن قطعه‌سازان، دولت حدود 18 درصد سهام مستقیم سایپا را در اختیار دارد، اما به واسطه ساختار سهام تودلی و مدیریتی، دامنه کنترل آن بسیار بیشتر از همین 18 درصد ارزیابی می‌شود.

همین مسئله باعث شده پیشنهاد شود ابتدا مدیریت سایپا از دولت جدا شود و تعیین تکلیف کامل سهام و مالکیت در مرحله بعد انجام گیرد.

آیا سایپا فروخته شده است؟

خیر. تا امروز پنجشنبه 22 مرداد 1405، اعلام رسمی درباره فروش نهایی سایپا یا معرفی خریدار قطعی منتشر نشده است.

بنابراین خبر صحیح این است که واگذاری سایپا جدی شده و در برنامه دولت قرار دارد؛ نه اینکه سایپا در حال حاضر به یک مجموعه خصوصی مشخص فروخته شده باشد.

گمانه‌زنی درباره نام خریداران احتمالی در ماه‌های گذشته مطرح شده، اما تا زمانی که فرآیند قانونی واگذاری، قیمت‌گذاری سهام و تعیین خریدار نهایی انجام نشود، نمی‌توان هیچ مجموعه‌ای را مالک آینده سایپا معرفی کرد.

واگذاری سایپا چه اثری روی قیمت خودرو دارد؟

خصوصی شدن مدیریت به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که قیمت خودرو کاهش پیدا کند. قیمت محصولات سایپا همچنان تحت تأثیر تورم، نرخ ارز، هزینه مواد اولیه، قیمت قطعات، سیاست قیمت‌گذاری و میزان عرضه قرار دارد.

با این حال، اگر تغییر مدیریت بتواند تولید را افزایش دهد، هزینه‌های ناکارآمد را کاهش دهد و تعهدات معوق را کمتر کند، در بلندمدت می‌تواند وضعیت عرضه را بهبود دهد.

برای مشاهده آخرین وضعیت قیمت محصولات این شرکت می‌توانید گزارش قیمت محصولات سایپا در شمانیوز را نیز بخوانید.

بعد از ایران خودرو، سایپا به بخش خصوصی می‌رسد؟

شواهد موجود نشان می‌دهد احتمال تغییر ساختار مدیریتی سایپا نسبت به ماه‌های گذشته جدی‌تر شده است. از یک طرف رئیس‌جمهور به صراحت نام سایپا را در میان شرکت‌های قابل واگذاری مطرح کرده و از طرف دیگر فعالان صنعت خودرو نیز خواستار سرعت گرفتن این فرآیند هستند.

اما هنوز چند سؤال مهم بی‌پاسخ مانده است: چه میزان از سهام واگذار می‌شود؟ آیا ابتدا مدیریت منتقل خواهد شد یا مالکیت؟ خریدار چه مجموعه‌ای خواهد بود و ارزش‌گذاری سایپا با چه روشی انجام می‌شود؟

پاسخ همین سؤالات مشخص خواهد کرد خصوصی‌سازی سایپا تا چه اندازه شبیه تجربه ایران‌خودرو خواهد بود.

جمع‌بندی؛ روزهای سرنوشت‌ساز برای سایپا

سایپا اکنون در نقطه حساسی قرار گرفته است. افزایش زیان انباشته، کاهش فروش و فشار بدهی به قطعه‌سازان از یک سو و اعلام برنامه دولت برای واگذاری از سوی دیگر، احتمال تغییر ساختار مدیریتی دومین خودروساز بزرگ کشور را افزایش داده است.

با این حال فعلاً خبری از فروش قطعی سایپا یا تعیین مالک جدید نیست. آنچه امروز اهمیت دارد، تغییر موضع از بحث درباره «آیا سایپا واگذار می‌شود؟» به پرسش «واگذاری سایپا چگونه و چه زمانی انجام می‌شود؟» است.