کدام بانک‌ها امنیت ضعیفی دارند؟ | کارنامه محرمانه علنی می‌شود
به گزارش شمانیوز، سیدمحمدامین آقامیری، رئیس مرکز ملی فضای مجازی، روز سه‌شنبه 28 مهر 1405 در نشست ارزیابی امنیت سایبری بانک‌ها اعلام کرد که نتایج اولیه بررسی‌ها به مدیران بانک‌ها ابلاغ شده است. این بانک‌ها یک ماه برای اصلاح ایرادهای احتمالی فرصت خواهند داشت.
اهمیت این تصمیم برای میلیون‌ها مشتری بانکی در یک پرسش خلاصه می‌شود: آیا بانک محل نگهداری پول و اطلاعات شخصی آن‌ها از امنیت کافی برخوردار است؟ پاسخ دقیق این پرسش فعلاً در دسترس عموم نیست؛ زیرا گزارش اولیه محرمانه است و انتشار رتبه‌های نهایی به ارزیابی دوباره موکول شده است.
آنچه باید بدانید: بانک‌ها یک ماه فرصت اصلاح دارند؛ رتبه‌های اولیه فقط به مدیران آن‌ها اعلام شده است؛ پس از بازرسی دوباره، نتایج نهایی قرار است عمومی شود. تاکنون فهرست رسمی بانک‌های دارای بالاترین و پایین‌ترین رتبه منتشر نشده است.
چرا بانک‌ها فقط 30 روز فرصت دارند؟
طبق سازوکار مصوب شورای عالی فضای مجازی، ارزیابی امنیتی خدمات‌دهندگان ابتدا به خود مجموعه‌ها اعلام می‌شود تا فرصت رفع آسیب‌پذیری‌ها را داشته باشند. پس از پایان مهلت اصلاح، دستگاه مسئول ارزیابی مجدد را انجام می‌دهد و نتیجه نهایی برای انتشار عمومی به مرکز ملی فضای مجازی ارائه می‌شود.
بنابراین این مهلت به معنی وقوع حمله سایبری در تمام بانک‌ها نیست؛ بلکه فرصتی برای اصلاح ضعف‌های احتمالی شناسایی‌شده در ارزیابی تخصصی است.
جدول زمان‌بندی رتبه‌بندی امنیتی بانک‌ها
| مرحله | وضعیت | نتیجه برای مردم |
|---|---|---|
| ارزیابی اولیه | انجام شده | رتبه‌ها محرمانه است |
| اعلام به بانک‌ها | 28 مهر 1405 | اطلاع مدیران از نتیجه |
| اصلاح نواقص | مهلت یک‌ماهه | افزایش آمادگی امنیتی |
| ارزیابی مجدد | پس از پایان مهلت | بررسی اقدامات اصلاحی |
| انتشار رتبه نهایی | در انتظار اعلام رسمی | امکان مقایسه بانک‌ها |
هنوز تاریخ دقیق انتشار فهرست نهایی و قالب اعلام امتیاز بانک‌ها مشخص نشده است. به همین دلیل، نمی‌توان روز معینی را به‌عنوان زمان قطعی انتشار رتبه‌ها اعلام کرد.
کدام بانک‌ها از نظر امنیت سایبری ضعیف هستند؟
تا تاریخ 28 مهر 1405، نام هیچ بانکی به‌عنوان ضعیف‌ترین یا امن‌ترین بانک در گزارش عمومی این ارزیابی اعلام نشده است. بنابراین رتبه دادن به بانک‌هایی مانند ملی، ملت، سپه، صادرات، تجارت، پاسارگاد، سامان و سایر بانک‌های کشور در شرایط فعلی بدون دسترسی به نتایج رسمی، قابل استناد نیست.
نکته مهم این است که رتبه امنیت سایبری با شاخص‌هایی مانند سودآوری، کفایت سرمایه یا تعداد شعب بانک یکسان نیست. ممکن است بانکی از نظر عملکرد مالی وضعیت مناسبی داشته باشد، اما برای ارزیابی امنیت سامانه‌های دیجیتال آن به بررسی تخصصی جداگانه نیاز باشد.
امنیت بانک‌ها بر اساس چه شاخص‌هایی بررسی می‌شود؟
مرکز ملی فضای مجازی در زمان آغاز طرح سراسری رتبه‌بندی خدمات‌دهندگان، از بررسی بیش از 200 شاخص امنیتی خبر داده بود. این تعداد مربوط به چارچوب اعلام‌شده طرح است و جزئیات امتیازدهی اختصاصی بانک‌ها هنوز به‌صورت عمومی منتشر نشده است.
| محور ارزیابی | اهمیت برای مشتری |
|---|---|
| حفاظت از داده‌ها | کاهش خطر دسترسی غیرمجاز به اطلاعات شخصی و بانکی |
| تداوم خدمات | امکان استفاده از خدمات ضروری هنگام بروز اختلال |
| آزمون‌های امنیتی | شناسایی ضعف‌ها پیش از سوءاستفاده احتمالی |
| تجهیزات و زیرساخت | افزایش پایداری و تاب‌آوری سامانه‌های بانکی |
| آگاهی کارکنان و مدیران | کاهش خطاهای انسانی در مواجهه با تهدیدات |
آیا حساب بانکی و سپرده مردم در خطر است؟
صرف اعلام مهلت برای رفع نواقص امنیتی به معنی سرقت پول، افشای اطلاعات یا دسترسی غیرمجاز به حساب مشتریان نیست. در گزارش تازه مرکز ملی فضای مجازی، وقوع چنین اتفاقی در بانک مشخصی به‌عنوان نتیجه این ارزیابی اعلام نشده است.
با این حال، امنیت سایبری تنها به جلوگیری از برداشت غیرمجاز محدود نمی‌شود. اختلال در همراه‌بانک، اینترنت‌بانک، سامانه انتقال وجه و زیرساخت پرداخت نیز می‌تواند بر زندگی روزمره و فعالیت اقتصادی مشتریان تأثیر بگذارد.
مشتریان بانک‌ها همین امروز چه کار کنند؟
تا زمان انتشار رتبه‌بندی رسمی، مشتریان برای کاهش خطر سوءاستفاده از حساب خود می‌توانند این اقدامات مشخص را انجام دهند:
- اعلان تراکنش را فعال کنند: پیامک یا اعلان رسمی واریز و برداشت را بررسی کنند تا تراکنش ناشناس سریع‌تر شناسایی شود.
- برنامه بانکی را از مسیر معتبر بگیرند: همراه‌بانک را فقط از مسیر معرفی‌شده توسط بانک نصب یا به‌روزرسانی کنند.
- اطلاعات محرمانه را ارائه ندهند: رمز پویا، رمز ورود و اطلاعات کارت را در اختیار تماس‌گیرندگان یا صفحات ناشناس قرار ندهند.
- تراکنش مشکوک را فوراً گزارش کنند: در صورت مشاهده برداشت ناشناس، از مسیر رسمی بانک برای مسدودسازی ابزار پرداخت و ثبت گزارش اقدام کنند.
- اطلاعیه‌های امنیتی بانک را دنبال کنند: هنگام اختلال یا تغییر خدمات، تنها به اطلاعیه رسمی بانک مربوط و مرجع ناظر استناد کنند.
تجربه اختلالات بانکی؛ چرا شفافیت مهم است؟
موضوع امنیت سایبری بانک‌ها پیش‌تر نیز در پی اختلال خدمات و اخبار حملات سایبری مورد توجه قرار گرفته بود. شمانیوز در گزارش‌های گذشته خود به اطلاعیه بانک ملی درباره اختلال سامانه بام و همچنین ادعای یک گروه هکری درباره حمله به بانک سپه پرداخته است.
البته این رویدادهای پیشین، معیار تعیین رتبه فعلی بانک‌ها نیستند. رتبه‌بندی جدید باید بر اساس نتیجه ارزیابی تخصصی و اقدامات اصلاحی هر بانک مشخص شود.
آیا نتیجه رتبه‌بندی بانک‌ها هر سه ماه تغییر می‌کند؟
طبق چارچوب اعلام‌شده برای طرح رتبه‌بندی خدمات‌دهندگان فضای مجازی، ارزیابی‌ها به‌صورت دوره‌ای و در بازه‌های سه‌ماهه تکرار می‌شود. بنابراین انتشار یک رتبه به معنی ثابت‌ماندن همیشگی وضعیت امنیتی آن بانک نخواهد بود.
برای مشتریان، مقایسه روند بهبود امنیت یک بانک در چند دوره می‌تواند مفیدتر از مشاهده تنها یک امتیاز باشد. البته جزئیات نحوه نمایش تغییرات رتبه بانک‌ها هنوز اعلام نشده است.
اگر بانکی نتواند نواقص را برطرف کند، چه می‌شود؟
آنچه تاکنون اعلام شده، انجام ارزیابی مجدد و انتشار نتایج نهایی است. هنوز در گزارش رسمی این نشست، فهرست مشخصی از جریمه‌ها، محدودیت فعالیت یا اقدامات انتظامی برای بانک‌های دارای امتیاز پایین اعلام نشده است.
بنابراین نمی‌توان ادعا کرد بانکی که در مهلت تعیین‌شده موفق به رفع همه ضعف‌ها نشود، الزاماً تعطیل، جریمه یا از ارائه خدمات الکترونیکی محروم خواهد شد.
پرسش مهم شمانیوز؛ آیا رتبه بانک‌های ضعیف هم منتشر می‌شود؟
مهم‌ترین آزمون این طرح، مرحله انتشار عمومی نتایج خواهد بود. اگر قرار است مردم بر اساس میزان امنیت سایبری، بانک و خدمات مالی موردنیاز خود را انتخاب کنند، انتشار اطلاعات روشن، قابل‌مقایسه و قابل‌فهم ضرورت دارد.
مشخص‌شدن نام بانک‌ها، معیار امتیازدهی، نحوه محاسبه رتبه و اقدامات اصلاحی می‌تواند به شفافیت بیشتر کمک کند؛ با این حال هنوز معلوم نیست گزارش عمومی همه این جزئیات را در بر خواهد گرفت یا خیر.
0 دیدگاه